سه شنبه 22 مهر 1382

نقد يك حكم اعدام:راه بي‌بازگشت

سه شنبه 22 مهر 1382

روزنامه شرق- سرمقاله
منتقدين مجازات اعدام يكي از مواردي را كه در فهرست دلايل خويش مي‌آورند اين است كه مجازات اعدام برگشت‌ناپذير است در حالي كه احتمال وقوع خطا در تشخيص و قضاوت وجود دارد و اگر كسي به خطا اعدام شد ديگر نمي‌توان جان او را بازگرداند. در اين زمينه آمارهاي فراواني از كشف خطاي قضاوت پس از اعدام در كشورهاي مختلف ارائه شده است. پرونده افسانه نوروزي يكي از مصاديق قابل مطالعه از همين منظر به شمار مي‌آيد كه هنوز حكم اعدام وي اجرا نگرديده است.


1 – افسانه نوروزي به نوشته دخترش در نامه‌اي به رئيس قوه قضائيه، يك زن خانه‌دار و فردي غيرسياسي است كه حتي سواد كافي براي مطالعه كردن نداشته بنابراين، پرونده شخص او به عنوان يك مورد غيرسياسي و در زمره اشخاص عادي با جرم عادي مصداق مناسبي براي بررسي است.
2. افسانه نوروزي بيش از 5 سال است كه زير حكم اعدام بوده و به تازگي حكم صادره عليه او در ديوان‌عالي كشور تائيد شده است. اگر داستان پرونده او به مطبوعات كشيده نشده بود و در همان سال‌هاي اول محكوميت، اعدام گرديده بود شايد اساساً به عنوان يك مسئله هم در جامعه مطرح نمي‌شد وجان يك انسان گرفته شده بود و اتفاقي و مخالفتي هم برنينگيخته بود كه موضوع بعدي (يعني عدم امكان اعاده جان او) عنوان گردد.
3 – اكنون كه در يكسال اخير جزئياتي از پرونده وي انتشار يافته است، قضاوت جامعه بر عدم استحقاق چنين مجازاتي براي افسانه نوروزي است. به ويژه زنان را در موجي از اضطراب فرو برده و اين مشكل را به وجود آورده است كه اگر آنان در صورت تعدي و تجاوز از خود دفاع كنند مجرم و محكوم‌اند و اگر دفاع نكنند نيز محكوم خواهند بود و حيثيت خود و خانواده‌شان را به باد خواهند داد.
4- ماده 626 قانون مجازات اسلامي آمده است: «در مورد هر فعلي كه مطابق قانون جرم بر نفس يا عرض يا مال محسوب مي‌شود ولو اينكه از مأمورين دولتي صادر گردد هر گونه مقاومت براي دفاع از نفس يا عرض يا مال جايز خواهد بود.»
بديهي است كه در مورد افسانه نوروزي دفاع از عرض مصداق دارد و مأمور دولتي بودن متعرض نيز مانع دفاع نمي‌شود. در ماده 627 مي‌گويد: «دفاع در مواقعي صادق است كه:
الف: خوف براي نفس يا عرض يا ناموس يا مال مستند به قرائت معقول باشد...»
و در ماده 629 آمده است: «در موارد ذيل قتل عمدي به شرط آنكه دفاع متوقف به قتل باشد مجازات نخواهد داشت:
الف: ... دفاع از هتك ناموس خود و اقارب.
ب: دفاع در مقابل كسي كه درصدد هتك عرض و ناموس ديگري به اكراه و عنف برآيد...»


5 – مطابق شريعت اسلام و قاعده مأخوذ از سخن پيامبر كه مي‌فرمايد «ادرء الحدود بالشبهات»، با وقوع هر نوع شبهه‌اي، اجراي حدود و حتي قصاص متوقف مي‌شود زيرا جان آدمي را نمي‌توان بازيچه احتمالات هر چند نيرومند قرار داد و لذا در چنين مواردي اصل استناد به علم قاضي كه مورد اختلاف است حتي اگر علم قاضي حجت بود نيز منتفي است. در پرونده‌اي كه يك قاضي و يك بازپرس مرتبط با پرونده رأي به بي‌گناهي متهم داده‌اند، آيا براي القاي شبهه در حكم اعدام كفايت نمي‌كند؟
6 – مقتول به نام مقدم، رئيس اداره اماكن نيروي انتظامي كيش بود. همسر افسانه‌ نوروزي به همراه زن و دو فرزندش به عنوان ميهماني به منزل مقدم در كيش مي‌روند. همسر افسانه نوروزي كه شغل اقتصادي آزاد داشت به خاطر يك امر فوري و كاري ناگزير از بازگشت سريع مي‌شود و چون قصد داشته روز بعد به كيش بازگردد، خانواده‌اش را به همراه نمي‌برد و بر اثر اعتماد دوستي آنها را در خانه ميزبان مي‌گذارد. بنابر آنچه در پرونده موجود است ميزبان با استفاده از فرصتي كه فرزندان نوروزي جهت بازي به خارج از خانه رفته بودند وسوسه مي‌شود و مبادرت به عملي مي‌نمايد (و ظاهراً در خانه را هم قفل مي‌كند) كه افسانه نوروزي براي دفاع از خود به ناچار متوسل به چاقو مي‌شود. بنابراين اگر مسير ماجرا آشكار باشد ديگر علم قاضي چه معنايي دارد؟
7 – قاتل يك فرد عادي و غيرسياسي و مقتول داراي منصبي در منطقه بوده كه همگان از او حساب مي‌بردند. نكته درخور توجه اين است كه تاكنون از اعلام هويت مقتول نيز طفره رفته‌اند. در چنين مواردي آيا احتمال اعمال نفوذ در روند تحقيقات پرونده و ارائه داده‌هاي نادرست وجود ندارد؟
8 – يكي از نكات قابل درنگ در مجازات اعدام اين است كه اگر مقتول (يا حتي قاتل) داراي نفوذ و يا قدرت سياسي يا حمايت عوامل يا نهادهايي باشد آيا به تضييع حقوق طرف ديگر نمي‌انجامد خصوصاً در صورتي كه محكوميت يك فرد به خاطر انتساب او به يك سازمان موجب آسيب‌رساندن به اعتبار يك مجموعه يا سازمان گردد آيا ممكن نيست كه مصلحت‌انديشي براي تبرئه يكي و مجرم شناختن ديگري دخالت كند؟ در مورد مانحن فيه، تبرئه قاتل به معناي مجرميت مقتول و در نتيجه آسيب رسيدن به شئونات يك نهاد است لذا براي تبرئه مقتول چاره‌اي جز محكوميت قاتل نمي‌بينند.
9 – در پايان بايد يك عبرت اخلاقي هم از اين ماجرا گرفت و بايد به خودسازي و ترويج اخلاق بيش از اين اهميت داد. احتمال لغزش يك انسان مومن و درست كردار نيز در برابر برخي وسوسه‌ها وجود دارد و ارتكاب يك گناه به معناي فاسد بودن او نيست. در لحظه غلبه برخي شهوات و وساوس، عقل زائل مي‌شود و تمرين تقوا و خود نگهداري براي همگان به ويژه صاحب‌منصبان امري ضروري و حياتي است.
برخي بانوان نيز با حفظ حريم و دورانديشي و پرهيز از پاره‌اي كنش‌هاي وسوسه‌گرانه كه بسترساز گناه و خطاي ديگران است مي‌توانند مانع چنين وقايع غمباري گردند.




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 May 2017 [5]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1133 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.