پنجشنبه 20 شهریور 1382

نظام تک قوه اي


روزنامه شرق پنجشنبه 20 شهريور 1382

اصل تفكيك قوا از دستاوردهاي ارجمند عصر مدرن است. فوايد و فلسفه‌هاي چندي را مي‌توان براي آن برشمرد. از قبيل جلوگيري از بازگشت توتاليتاريسم و سنت‌هاي استبدادي و سلطه يك بخش كوچك بر همه بخش‌هاي ديگر اجتماع و نيز راه‌اندازي بهينه جريان امور.دولت (نه به مفهومي كه در علم سياست آمده بلكه به مفهوم آنچه در عرف ما به معناي قوه مجريه مطرح است) نماينده حقوقي كل نظام به ويژه در عرصه بين‌المللي شناخته مي‌شود.

اصل همكاري در عين استقلال قوا به منظور گردش گره‌گشا و سازنده امور اقتضا مي‌كند كه قواي قضاييه و مقننه به گونه‌اي رفتار كنند كه براي قوه مجريه يا دولت، در سطح بين‌المللي قابل دفاع باشد. بنابراين هنگامي كه قانون آين‌نامه داخلي مجلس مرجع تشخيص جرم اهانت از سوي نماينده را، هيأت رئيسه مجلس قرار داده است نه قاضي قوه قضاييه، احضار و محاكمه نماينده‌اي به جرم اهانت كردن در نطق خود در مجلس، شكستن تفكيك قواست و اعتبار تماميت نظام را به چالش مي‌كشد.

سلسله اقدامات سال‌هاي اخير عليه مطبوعات و نويسندگان و هنرمندان نيز به عنوان رفتارهايي كه موقعيت بين‌المللي ايران را دشوار و خطرناك ساخته و دولت قادر به دفاع از اين كارها نبوده يا مجبور به دفاع مصلحتي از آن مي‌شود نيز از همان نوع است. اما بارزترين مصداق نقض تفكيك قوا صدور حكم عليه نويسندگان و ناشران و متصديان كتاب در وزارت ارشاد به خاطر كتابي است كه با دريافت مجوز انتشار يافته است.جريان مخالف جنبش اصلاح‌طلبي مردم ايران همواره كوشيده است اعتبار نهادهايي را برتر از پارلمان منتخب مردم بنشاند و از جمله بارها گفته‌اند كه مصوبات شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي، قانون و بلكه برتر از قوانين مصوب مجلس است. صرفنظر از ميزان درستي اين مدعا، با منطق خود آنان، تفكيك قوا در ايران شكسته شده و عملاً به سوي نظام تك‌قو‌ه‌‌اي عزيمت كرده است. «قانون اهداف و سياست‌ها و ضوابط نشر كتاب» مصوب 1367/2/20 شورايعالي انقلاب فرهنگي در ماده 6 مي‌گويد مسئوليت اجراي اين سياست‌ها و ضوابط به عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است. وزارتخانه مكلف است در ايفاي وظايف خود از نظريات اعضاي هيأت نظارت بر اجراي ضوابط نشر كتاب به صورتي كه شرح داده شده است استفاده كند. ارگان‌ها و ادارات و مراكز ذيربط به نوبه خود موظفند در اين خصوص با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي همكاري نمايند.

در ماده 3 نيز آمده است: «كتب و نشريات، طبق اصل 24 قانون اساسي در بيان مطالب آزادند – دولت و همه اركان حكومت موظفند براساس قانون از حريم آزادي كتب و نشريات مجاز حمايت كنند.» طبق اين قانون، مرجع انحصاري تشخيص صلاحيت انتشار و صدور مجوز كتاب، وزارت ارشاد است و اين نهاد مسئوليت اجراي سياست‌ها و ضوابط نشر كتاب را به عهده دارد. همانطور كه قانون، اختيار تشكيل دادگاه و صدور حكم را به قاضي قانوني داده است و نمي‌توان يك قاضي را به خاطر صدور حكم (ولو حكم اشتباه) مجازات كرد مگر اينكه آشكارا به نقض قانون پرداخته باشد يا سوءنيت او احراز شود، قانون ديگري هم اختيار قضاوت درباره كتاب را به وزارت ارشاد سپرده است و نمي‌‌توان مسئول صدور مجوز نشر كتاب را به خاطر عملي كه در حيطه وظايف قانوني‌اش انجام داده مجازات كرد. احضار و محاكمه مدير كل چاپ و نشر وزارت ارشاد از سوي قوه قضاييه نظير آن است كه قوه مجريه در صورتي كه قدرت داشت، يك قاضي را به خاطر صدور حكم بركنار يا مجازات كند. ممكن است افراد فراواني قضاوت‌هايي در خارج از روال قانوني انجام دهند مانند حكميت‌هاي خانوادگي و يا افراد فراواني شايستگي اخلاقي و علمي افزون‌تري از قضات قوه قضاييه داشته باشند اما اگر قانون، اختيار قضاوت را به آنها واگذار نكرده باشد نمي‌توانند حكم قانوني صادر كنند و اگر قانون، اختيار تشخيص و يا اجراي سياست‌ها و ضوابط نشر كتاب را به هيأت نظارت در وزارت ارشاد واگذار كرده باشد هيچ مقام ديگري حق دخالت در اين امور را ندارد. همانطور كه هيچ مقامي نمي‌تواند حكم قاضي را نقض كند، مجوز نشر كتاب را هم جز نهاد مسئول اين كار نمي‌‌تواند نقض نمايد.

نكته ديگر اين است كه از جنبه كارشناسي،‌ اعتبار مجوز و تشخيص افراد منصوب شده در امر كتاب از سوي وزارت ارشاد بيش از قضات است. اگر در دستگاه قضايي، افراد زيادي با دريافت مدرك ليسانس يا معادل حوزوي آن به امر قضا نشسته‌اند و يا در پرونده‌هاي مالي و سياسي و مطبوعاتي كه هركدام تخصص ويژه‌اي مي‌طلبد مداخله مي‌كنند اما در وزارت ارشاد، امر بررسي كتاب به صورت تخصصي و توسط اساتيد و كارشناسان رشته‌هاي مرتبط با موضوع كتاب صورت مي‌گيرد و ممكن است آنچه از نظر ديگران ناهنجار و نامطلوب به نظر مي‌آيد در آن حوزه تخصصي مقوله‌اي عادي تلقي شود.

بنابراين نه تنها قانون، وزارت ارشاد را يگانه مرجع مربوط به كتاب دانسته بلكه كليه اركان حكومت (ازجمله قوه قضاييه) را موظف به هماهنگي و همكاري با وزارت ارشاد و موظف به حمايت از حريم آزادي كتب و نشريات كرده است. آزادي كتب و نشريات هم به اين معنا نيست كه فقط كساني مجازند سخن بگويند كه سخن درست بگويند و سخن درست هم آن است كه به ذائقه اربابان قدرت خوش آيد. همه مجازند آزادانه سخن بگويند ولو سخن اشتباه يا سخني كه از نظر ديگران نادرست باشد اما از نظر گوينده درست است. آنچه ممنوع است سخن مجرمانه است. بنابراين صدور حكم عليه چند تن از نويسندگان و ناشران و صيادي مديركل چاپ و نشر به خاطر انتشار يا معرفي كتابي كه داراي مجوز است،‌مصداق بارز نقض تفكيك قوا و دخالت قوه قضاييه در كار قوه مجريه است و نظير آن است كه يك كارگزار دولت، قاضي قوه قضاييه را به خاطر صدور يك حكم مجازات كند. اما شگفت اين كه اگر دولت در دفاع از حقوق شهروندان ناتوان است چرا از حقوق خود دفاع نمي‌كند. اين اقدامات كه در ادامه سلسله توقيف‌ها و بازداشت‌هاي سال‌هاي اخير از سوي قوه قضاييه صورت مي‌گيرد، نفوذ و اعتبار دولت را در سطح جهاني نيز زايل كرده و از نظر افكار عمومي در واقع يك قوه بر كشور حكومت مي‌كند، آن هم قوه‌اي كه به هيچ نهادي پاسخگو نيست. در سال‌هاي اخير بيشترين خبرها مربوط به قوه قضاييه بوده و يا اينكه بسياري از اخبار و وقايع اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي تحت‌‌الشعاع احكام و اقدامات قوه قضاييه قرار داشته و مجلس و دولت را به خود مشغول داشته و به چالش گرفته است و گويي كه جز يك قوه در اين كشور وجود ندارد. آثار و عوارض ناگوار و گسترده‌تر اين قضيه در آينده نه چندان دور بيشتر خودنمايي خواهد كرد.




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1146 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.