دوشنبه 1 دی 1382

مصونيت مخالفان، مصونيت قدرت

روزنامه ياس نو 21/10/1382

متن كامل
چند روز پيش خبري مبني‌بر بازگشت سيدحسين خميني، ايران منتشر شد كه در آغاز با ناباوري مواجه گرديد چنان كه خبر خروج اعتراض‌آميز وي از ايران موجب بهت و ناباوري بود. نويسنده‌اي در نوشته منتشر شده‌اش برروي سايت‌هاي اينترنتي با نام‌آوردن از عده‌اي زندانيان عقيدتي و سياسي پرسيده بود چرا در حالي كه آنان به‌خاطر ابراز عقيده‌اي زنداني شده‌اند سيدحسين خميني علي‌رغم اظهارات تندي كه درپي خروج از ايران داشت آزادانه به كشور بازگشت؟
اين پرسش پرنكته‌اي است كه آيا عدم بازداشت سيدحسين خميني به‌خاطر احترام به آزادي بيان است يا دلايل ديگري دارد؟
سيدحسين فرزند آيت‌الله سيدمصطفي خميني و نوه ارشد امام خميني است. او در اصول فقه و فلسفه تبحر دارد و سال‌‌ها بود كه به درس و مطالعه اشتغال داشت و در سكوت و انزواي مطلق بود. چند ماه پيش درپي سقوط صدام حسين به عراق رفت. هنگامي كه اولين مصاحبه او در يك نشريه اروپايي منتشر و توسط رسانه‌هاي مختلف نقل شد چنان ناباورانه بود كه مطبوعات داخل كشور از قول يكي از نزديكان بيت امام خميني و بدون ذكر هويت او اعلام كردند كه اظهارات منتسب به سيدحسين خميني درباره نظام جمهوري اسلامي، جعلي است و تكذيب مي‌شود اما سيدحسين اين‌بار با مصاحبه صوتي‌اش با عليرضا نوري‌زاده در راديو ياران، همان نقطه نظرات را تكرار و تبيين نمود و بدينوسيله آن تكذيبيه را تكذيب كرد.
اين‌بار مصاحبه كتبي نبود كه قابل انكار باشد و با سكوت رسانه‌هاي داخلي و منابع نزديك به بيت امام مواجه شد. فرزند آيت‌الله مصطفي خميني كه در نخستين مصاحبه‌اش حريم پدربزرگ را نگهداشته بود از آن پس در اظهارات متعددش از آن هم عبور كرد و خواستار سرنگوني جمهوري اسلامي شد و حتي موافقت خويش را با اين كه آمريكا از طريق تغيير رژيم در ايران دموكراسي را هديه كند اعلام داشت.
اكنون آيا بازگشت او نمي‌تواند موجب بهت همگان باشد؟ بدون شك نويسنده اين سطور نيز مطلقاً از زنداني كردن هيچ مخالف سياسي خشنود نخواهد بود و مايل است آزادي سيدحسين خميني را ناشي از عقلانيت جناح مسلط بداند و اي كاش مي‌توانست ناشي از احترام به آزادي بيان نيز بينگارد. هرچند گفته مي‌شود كه تلاش وسيعي از طريق خانواده صورت گرفته تا نوه ارشد امام خميني به كشور بازگردد و براي او امان‌نامه ويژه دريافت شده است اما بازهم اين پرسش باقي مي‌ماند كه چرا در سال‌هاي اخير بسياري از نويسندگان و منتقدان و فعالان مطبوعاتي و سياسي به‌خاطر اظهار عقايد و نظراتي ملايم‌تر و يا ديدگاه‌هاي راديكال اما قابل بيان از نظر چارچوب‌هاي حقوقي جمهوري اسلامي زنداني شده‌اند و يا هنوز 39 تن ديگر در زندان به‌سر مي‌برند و نمي‌توانند امان نامه دريافت كنند و اگر از زندان هم آزاد شوند هرلحظه در معرض بازداشت مجدد به‌سر مي‌برند؟
اين تفاوت‌‌ها نشان مي‌دهد همانگونه كه زنداني كردن افراد شركت‌كننده در يك تظاهرات يا يك اظهارعقيده و نظر سياسي مخالف، اقدامي سياسي است (نه حقوقي و قضايي) امان‌نامه دادن و مدارا كردن در برابر مواضع سياسي حادتر نيز اقدامي سياسي است نه ناشي از احترام به آزادي بيان. به‌عبارت ديگر منطق واحدي بر هر دو حاكم است كه منطق زور مي‌باشد. در يكي قدرت برخورد وجود دارد و در ديگري قدرت برخورد وجود ندارد.
اين رخداد مي‌تواند براي جناح مسلط جمهوري اسلامي آموزنده و تأمل‌برانگيز باشد زيرا نشانگر تناقض‌آلود بودن راه‌حل‌هاي زورمندارانه و استبدادي است، راه‌‌حل‌هايي كه مي‌خواهند با زور و حذف رقيب و يا پاك كردن صورت مسأله و يا تحقير ديگران قدرت را حفظ كرده و مسائل خويش را حل نمايند.
اگر اقتدارگرايان نخواهند از گذشته بياموزند، تجربه سال‌هاي اخير كافي است كه نشان دهد هنگامي كه فعالان يا نخبگان سياسي و فكري را زنداني مي‌كنند اولاً ترس آنها از زندان مي‌ريزد ثانياً آنها به دليل برخورد قدرت، موقعيت اجتماعي برتري به‌دست مي‌آورند و زنداني كردن آنها هزينه سنگين‌تري درپي دارد.
رژيمي كه بخواهد زورمندانه با مخالفان مواجه شود از طريق برخوردهايش، مخالفان را تكثير مي‌كند و اعتبار مي‌بخشد، غول‌هاي كوچك را به غول‌هاي بزرگ تبديل مي‌كند به نحوي كه ديگر نمي‌توان آنها را در شيشه زنداني كرد. علاوه بر اين در حالي كه نيروي خويش را در اين گيرودار مستهلك مي‌سازد از نقاطي ديگر ضربه مي‌خورد كه تصورش را هم نمي‌كند. فرزند يك مقام سياسي به آمريكا پناهنده مي‌شود و يا سيدحسين خميني كه سال‌هاست نامي از او نيست به عراق مي‌رود. البته همه آنها از جنس سياست نيست و فرزندان برخي از معاريف و رجال حكومت نيز پرونده المكاسب را تشكيل مي‌دهند و متهم به سوءاستفاده‌هاي كلان اقتصادي مي‌شوند و فرزند يكي ديگر از رجال درحال قاچاق 40 تن مواد مخدر دستگير مي‌شود و ...
اما در بخشي كه از جنس سياست است چرا و چگونه متاعي و گفتاري كه در ماوراي مرزها عرضه شود چنين التهاب‌آفرين براي داخل و پرمشتري براي خارج است؟ اگر رژيمي نسبت به انتشار عقايد مخالف و اكنش قهرآميز و حساسيت نشان دهد كمترين انتقاد عليه آن رژيم درنظر افكارعمومي نيز مورد حساسيت و توجه قرار مي‌گيرد اما اگر از كنار آن بگذرد و تحمل و مدارا كند شديدترين انتقادات هم عادي خواهد شد و مردم يا بدان اعتنا نمي‌كنند يا حساسيتي متناسب و با قاعده نشان مي‌دهند. در رژيم‌هاي بسته سياسي كوچك‌ترين سخن مخالف مي‌تواند براي كيان آن خطرناك شود ولي در جامعه دموكراتيك و باز بزرگترين مخالفت‌‌ها نيز رژيم سياسي را نمي‌لرزاند. در جريان جنگ ويتنام تظاهرات ضدجنگ سراسر آمريكا را فراگرفت اما نه به سرنگوني رژيم سياسي كه فقط به تغيير حاكميت و سياست‌هاي آن انجاميد. در بحبوحه جنگ عليه عراق در همين چندماه پيش يك ميليون نفر در مقابل كاخ سفيد عليه جنگ تظاهرات كردند اما رژيم به مخاطره نيفتاد. در حالي كه ارتش اين كشور در ماوراي مرزها مشغول جنگ است مردم مي‌توانند آزادانه عليه جنگ تظاهرات كنند. نهادهاي مدني وظيفه خويش را انجام مي‌دهند دولت نيز كار خود را مي‌كند. دستگاه‌هاي تبليغاتي كشور ما نيز به استناد تظاهراتي كه با اجازه حكومت آمريكا و حمايت پليس آن كشور برگزار شده است عليه آمريكا تبليغ مي‌كنند و هرجا مخالفان جنگ متوسل به خشونت شده و با عكس‌العمل پليس آمريكا مواجه مي‌شوند چاشني اين تبليغات هم فراهم مي‌آيد اما در كشور ما پس از گذشت 15 سال از جنگ نيز نمي‌توان آن را نقد كرد در حالي كه امام خميني در پيام معروف خويش بمناسبت پذيرش قطعنامه 598 وعده رسيدگي به مسائل جنگ را داده بود. نكته درخور توجه ديگر اين كه تمام فيلم‌هاي سينمايي تكان‌دهنده عليه پليس و سازمان سيا و حكومت آمريكا كه تلويزيون ايران كراراً آنها را براي بد‌نام كردن و تخريب آن حكومت پخش مي‌كند توسط خود آمريكايي‌‌ها و در خود آمريكا ساخته مي‌شود و به مؤثرترين و طبيعي‌ترين و بي‌رحمانه‌ترين شكل تماميت قدرت را به نقد كشيده و بي‌اعتبار مي‌سازند. در چنين شرايطي ديگر حرفي براي گفتن نمي‌ماند كه افرادي بخواهند از آن كشور مهاجرت كرده و با چند سخن تند و طعنه‌آميز متاعي پرمشتري براي ديگران عرضه كنند.
حركت سيدحسين خميني مانند حركت مهره شطرنجي است كه طرف مقابل خود را مات كرده و در هر صورت برنده بازي است. اگر او را بازداشت كنند بازتاب جهاني پرهزينه‌اي خواهد داشت. براي مخالفان حكومت ايران البته جنبه سمبليك آن بسي مهم‌تر است. انقلابي كه با نام خميني پيروز شد ونظامي كه به‌دست او تأسيس گرديد با نام خميني ديگري به چالش كشيده مي‌شود و اين امر از نظر مخالفان جمهوري اسلامي يعني ختم انقلاب به دست خانواده خميني. به‌همين روي آنها مي‌كوشند كه نسبت حسين خميني را با آيت‌الله خميني بسيار برجسته‌سازي كنند. و اما اگر او را بازداشت نكنند اين پرسش به‌وجود مي‌آيد كه چرا افرادي به‌خاطر نوشتن مقاله‌اي يا اظهارعقيده‌اي يا شركت در تظاهرات اعتراض‌آميز دانشجويي زنداني مي‌شوند اما فردي كه از سرنگوني جمهوري اسلامي سخن گفته و حتي فراتر از آن هم رفته است امان‌نامه دارد؟ آيا منطق زور حاكم است و هر كه ضعيف‌تر باشد بازنده است؟ اگر چنين باشد، مداراي حكومت در برابر سيدحسين خميني و نظاير او ضعف و ناتواني رژيم تلقي شده و حكومت را در برابر مخالفت‌هاي ديگر وادار به عقب‌نشيني مي‌كند زيرا گروهي كه بخواهد با زور حكومت كند با زور هم عقب رانده مي‌شود اما اگر سقف بلندي از آزادي بيان را به رسميت بشناسد هيچگاه دچار اين بن‌بست‌‌ها و تناقضات نمي‌گردد و آزادي حسين خميني نيز نشاني از احترام به آزادي بيان خواهد بود. آزادي بيان يعني اين كه شهروندان بتوانند مخالفت خويش را با حكومت و رهبران آن نيز آزادانه و بدون احساس ترس و ناامني و زندان بر زبان آورند. به همين‌روي امام علي‌(ع) به زمامداران مي‌گويد «پاره‌اي از وقت خويش را به مردماني اختصاص بده كه با تو كاري دارند و در مجلسي عمومي كه براي اين كار ترتيب مي‌دهي پاسداران و مأموران را از خويش دورساز تا مردم بدون ترس و لكنت زبان با تو سخني بگويند و بارها از رسول خدا شنيدم كه فرمود هيچ امتي پاك و مقدس نخواهد شد كه در آن نتوان حق ناتوان [افراد بدون قدرت، بدون شهرت، بدون ثروت و ...] را بدون لكنت زبان گرفت. امام علي مي‌افزايد: درشت‌گويي و تندي مردم را در اظهاراتشان تحمل كن و تندي و خودپسندي را از خويشتن دورساز، با خوش‌رويي ببخش و با مهرباني و عذرخواهي منع كن» (نهج‌البلاغه، نامه به مالك‌اشتر)
بنابراين بازگشت حسين خميني به ايران و امنيت دادن به او به‌لحاظ سياسي نوعي عقلانيت است و اميد كه به‌سوي رعايت احترام آزادي بيان رود. اين عقلانيت و احترام به آزادي بيان هنگامي تحقق مي‌يابد و سودمند مي‌افتد كه نه تنها حسين خميني امان يابد كه دهها زنداني سياسي، عقيدتي و مطبوعاتي نيز آزاد شوند و حكومت مجال دهد كه انتقاد و اعتراض عادي شود و هم خودش مصونيت يابد هم فعالان و منتقدان. رژيمي كه به‌زور و حذف متوسل گردد، خود نيز كوچك مي‌شود و ظرفيت‌اش محدود مي‌ماند ولي رژيمي كه تحمل و مداراگري پيشه خويش سازد ظرفيت‌اش نيز توسعه مي‌يابد و ضريب ايمني آن افزايش پيدا مي‌كند. روش‌هاي استبدادي همواره دشمن خويش را به دست خود و در دل خود مي‌پروراند اما روش دموكراتيك و مداراگرانه، توانبخشي كرده و از عرصه سياسي و عرصه مدني آفت‌زدايي مي‌كند.





 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 December 2017 [1]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1156 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.