پنجشنبه 10 خرداد 1386

سمينار «سنت فراموشي» در دانشگاه شيراز

عمادالدين باقي:
انسان بي‌تاريخ مانند نوار خام است

خبرگزاري دانشجويان ايران - 1386/03/08

سمينار «سنت فراموشي» از سوي انجمن فرهنگ و سياست دانشگاه شيراز در اين دانشگاه برگزار شد.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، عمادالدين باقي در اين مراسم با بيان اينكه موضوع بحث حاضر براي من دغدغه‌اي چندين ساله است؛ ما چرا هميشه جا زده‌ايم؟ اظهار داشت: «اگر ما بر روي تاريخ 100 ساله اخير خود نگاهي بيندازيم، نتيجه برايمان حيرت‌انگيز خواهد بود؛ دعواها و جنجال‌هاي سياسي و مباحث مطرح در پارلمان در زمان مشروطيت مانند مجلس شوراي اسلامي فعلي است، روزنامه‌ها توقيف مي‌شوند، زندانيان غيرقانوني بازداشت مي‌شوند و ...، شرايطي کم و بيش شبيه به دوران کنوني. به هر ترتيب فراموشي و يادآوري را مي‌توان در حوزه‌هاي مختلف علوم انساني همچون روانشناسي، جرم شناسي، فلسفه و ... بيان نمود، اما آنچه در اينجا مورد بحث ماست، نگاهي ديگر است؛ يعني ما به چيستي و ماهيت و جنس فراموشي و يادآوري کاري نداريم، بلکه به کارکرد آن نظر داريم».

وي با طرح اين سوال كه اساسا فراموشي به چه معناست؟ ادامه داد: «صرف نظر از بحث‌هاي کارشناسي و فني به زبان و معنايي خيلي ساده فراموشي به معناي "عدم حضور گذشته در اکنون و بلکه آينده ما" است که همان بحث "ضعف حافظه تاريخي" است. فراموشي اگرچه در مسائل مختلف روزمره، موجب کاهش رنج و افزايش آرامش زندگاني است، اما فراموشي به معناي بحث ما، حيات آدمي را به خطر مي‌اندازد».

اين فعال سياسي تصريح كرد:« عدم حضور گذشته در اکنون، يعني انقطاع يک نسل از نسل‌هاي پيش از خود و اين يعني تضعيف هويت. چرا؟ چون هويت ما چيزي جز گذشته و تاريخ ما نيست. انسان بي‌تاريخ مثل نوار خالي است و في نفسه و مستقلا واجد ارزش است اما ميزان و درجه ارزش آن بستگي به محتوايي دارد که در آن ريخته مي‌شود. بنا به گفته قرآن نيز، صفحه وجود آدمي سفيد و خالي است؛ به عبارت ديگر انسان داراي دو ارزش اکتسابي و ذاتي است که اولي به تدريج در درون آدمي ريخته مي‌شود و ارزش آدم‌ها هم به همين دليل متفاوت است».

باقي خاطرنشان كرد: «انسان بي‌تاريخ، مانند نوار خام است، همان طور که يک نوار خام مستعد پذيرش هرگونه اطلاعاتي است، وجود انساني هم همين طور است؛ به گونه‌اي که قبل از شکل‌گيري شخصيتش هويتي ندارد و بنابراين انسان بدون تاريخ، بي‌هويت مي‌شود. از همين جاست که ممکن است اين انسان تناقضاتي را بهم ‌بزند يا به گونه‌اي ناهنجاري‌ها دچار شود و ...»

اين فعال سياسي در ادامه ابراز عقيده كرد: «از همين روست که من مي‌گويم پديد آمدن ناهنجاري‌هايي مثل بحث اراذل و اوباش، ناشي از همين است که برخي در سالهاي اخير چنين نشان دادند که گويي تاريخ از سال 1357 شروع شده است و تمامي رسانه‌هاي رسمي تنها اين گونه وانمود مي‌کنند که تاريخ قبل از آن سرتاسر سياه بوده است. نسل بي تاريخ پذيراي هر هويتي مي شود و يا دنياي پرتناقضي دارد.اين گونه آدمي استعداد پذيرش هر شخصيت متفاوتي را به صورت پي در پي دارد».

باقي گفت: «جداي از اينکه فراموشي به معناي ضعف حافظه تاريخي و ضعف هويت يک امر مخاطره برانگيز است، تبديل شدنش به يک سنت و رويه يک امر مرضي است. حال آنکه اگر مراد از سنت فراموشي، عزم و اراده آگاه براي به فراموشي سپردن باشد، داستاني دردآورتر دارد. البته اين بحث جداي از بحث سنت و مدرنيسم که دو ديدگاه رايج در آن موجود مي باشد؛ اولي آنکه ميان سنت و مدرنيته يک گپ وجود دارد و ما ابتدا بايد سنت زدايي کنيم تا به مدرنيته برسيم و دومي اينکه مدرنيته در ادامه سنت است و اساسا هر سنتي در روزگار خود مدرن بوده و مدرنيته امروز نيز سنت فرداست که نگاه اول فوق الذکر تلاشي براي تئوريزه کردن فراموشي سنت است».

وي با بيان اينكه مي‌توان علل و عوامل سنت فراموشي را در دو دسته تقسيم کرد، اظهار داشت: « عزم و اراده براي فراموشيدن که از طريق تاريخ نگاري ايدئولوژيک انجام مي‌شود و درمانش، مبارزه با سانسور است. در تاريخ هم اين تجربه ثابت شده است که هميشه انسان کوشيده است تا گوشه‌هاي مبهم تاريخ را حفظ کند و با فراموشاندن آن با هر روشي مبارزه کند».

باقي افزود: «ارزش گذشته را ندانستن و عادت کردن به فراموش کردن و نينديشيدن که راه مقابله با آن از طريق تذکر و آموزش و مبارزه با عادت‌ها و کاهلي‌هاي اجتماعي سنت شده است. شما خود نيز وقتي قرآن را مطالعه مي‌کنيد دعوت‌هاي فراواني براي سير در آفاق و تاريخ و نمونه‌هايي از نقل قصص قرآني را مشاهده مي‌کنيد که همگي نشان از تاکيد قرآن بر اين مهم دارد.اين امر در کلام معصومين نيز مشاهده مي‌شود همانگونه که امام علي(ع) نيز هميشه بر اين تاکيد داشته‌اند که تاريخ خوانده شود.»

اين فعال سياسي تصريح كرد:« مساله ديگري که مي‌خواهم در اينجا بدان اشاره کنم رابطه آزادي و فراموشي است؛ بديم معنا که هرگاه سانسور در جامعه‌اي بيشتر باشد، فراموشي در آن بيشتر نهادينه مي‌شود و به ميزان وجود آزادي، حافظه جمعي و تاريخي شکوفاتر مي‌شود. البته اين نکته را هم بايد بگويم که در فضاي آزاد، گذشته منبع مشروعيت نيست، زيرا گذشته گرايي به همان اندازه فراموشي خطرناک است، اما در عصر جديد ما با ابتکار و خلاقيت مواجهيم و بنابراين در فضاي آزادي، گذشته را در فضاي حال حلول مي‌دهيم و آن را به کمک خرد جمعي و نقادي و ...پالايش مي‌کنيم».

باقي تصريح كرد: «نکته قابل بيان ديگر آن است که ما در تاريخ اسلامي خود روش‌هاي بديعي براي جلوگيري از سنت فراموشي داشته‌ايم مانند مراسم عزاداري عاشورا و اربعين يا شيوه‌هايي چون ثبت تمامي احاديث و ... که اينها همگي روش هايي براي يادآوري مداوم بوده‌اند. اما مشکل اين بوده است که اين روش‌ها فقط در خدمت حافظه مذهبي بوده و نه حافظه سياسي و اقتصادي و ... و به همين دليل ممکن بوده است که گاهي وسيله سوءاستفاده و گاهي تغيير و تحول مثبت شود».

وي اظهار داشت: «نوع ديگري از فراموشي را هم که بايد در اينجا در انتهاي سخنانم بدان اشاره کنم، فراموشي ناشي از شدت رخداد حوادث است. به همين علت است که گفته مي‌شود شدت حوادث در اين 26-7 ساله آن قدر بوده است، که وقتي حادثه‌اي رخ مي‌داده هنوز خام بوده که حادثه ديگري رخ مي‌دهد. از همين روست که ادعا مي‌شود که آنچه در ايران در اين 26 -27 ساله روي داده به طور عادي در 200 سال رخ مي‌دهد و ما با تراکم شديد حوادث مواجهيم. به همين خاطر است که در گفت‌وگو با نسل جديد مي‌بينيم که اتفاقات همين 5-6 سال گذشته را نيز به ياد ندارند يا ذهنيتي مبهم از آن دارند».

باقي در پايان خاطرنشان كرد: «اعتقاد من بر اين است که اين نوع سنت فراموشي دست در دست سنت فراموشي متکي به عزم سياسي داده است و شايد اين آگاهانه باشد. براي مثال بايد از همين جنگ تحميلي بگويم؛ در همه جا وقتي جنگي اتفاق مي افتد، در حين اين اتفاقات هر کسي درباره جنگ به راحتي و آزادانه مي‌نويسد و مي‌گويد، اما در کشور ما هنوز که هنوز است يک سري تابوهايي وجود دارد و شايد چنين است که مي‌گويم فراموشي نوع سوم در کنار سنت فراموشي متکي به عزم سياسي و دست در دست هم است».

http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-933283




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1146 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.