سه شنبه 2 تیر 1388

چهارمقاله درباره قوچانی:در تجلیل و تحلیل محمد قوچانی از کاوه فیض اللهی- جاي خالي ديده‌بانان از سرگه بارسقیان- به م


در تجلیل و تحلیل محمد قوچانی
کاوه فیض اللهی
اعتماد ملی دوشنبه ۱ تير ۱۳۸۸ ص آخر
http://roozna.com/2009/6/22/EtemaadMelli/950/Page/24/Index.htm
نوشتن درباره محمد قوچانی کار آسانی نیست.نوشتن درباره هیچ‌کس آسان نیست.وقتی هر کس مجموعه‌ای منحصربه‌فرد است از روابط، عقاید و عملکردها. فصل مشترک میان هر دو فرد برشی است یگانه از این مجموعه. از این روست که می‌توان کسانی را یافت که از قوچانی متنفرند و نیز کسانی که برایش احترامی حقیقی قائل‌اند تا کسانی که قلبا دوست‌اش دارند. این مواضع و جهت‌گیری روابط اجتماعی هنگامی پیچیده‌تر می‌شود که بُعد زمان را نیز به آن اضافه کنید و پیامد فعالیت‌های یک مرد ــ مردی که دوستان و دشمنان بسیاری دارد ــ را در یک بستر تاریخی در نظر بگیرید. اجازه دهید از بیان دیگری استفاده کنم. در فرهنگ ما آدم‌های سربه‌زیر، بی‌آزار یا در اصطلاح مظلوم آدم‌هایی خوب و دوست‌داشتنی به شمار می‌آیند و همه دوست داریم با آنها همسایه باشیم. اما روزی که برای به دست آوردن حقی مسلم نبرد می‌کنیم، برای مثال با راننده‌هایی که ماشین‌شان را با خونسردی جلوی پارکینگ ما پارک کرده‌اند، و همسایه مظلوم ما بدون کوچک‌ترین دخالتی از کنارمان می‌گذرد و هم قید بیرون آوردن ماشین خودش را می‌زند و هم از سلام کردن به ما صرف‌نظر می‌کند، به یک نتیجه فلسفی می‌رسیم؛ انفعال ارزش نیست. چهره‌های ماندگار بسیاری در طول تاریخ بوده‌اند که اکنون از آنها با نام نیک یاد می‌شود؛ برای مثال تمام کسانی که برای استیفای حقوق بردگان، زنان و اقلیت‌ها تلاش کرده‌اند. اما یادمان نرود که همه آنها در زمان خویش عمدتا آدم‌های منفوری بودند که به نظر می‌رسید ناحق می‌گویند و می‌خواهند با واژگونی نظم و نظام حاکم اغتشاش کنند و همه چیز را به هم بریزند. فقط اکنون و در نگاه به گذشته است که به ارزش فعالیت‌های چنین قهرمانانی پی می‌بریم. در آمریکا فعالان مبارزه با برده‌داری را هم دشمن خدا و هم دشمن ملت می‌دانستند زیرا برداشت آنها از متن کتاب مقدس در تایید نابرابری نژادها بود و گمان می‌کردند الغای برده‌داری اقتصاد مبتنی بر آن را دچار فروپاشی خواهد کرد. اینجاست که بُعد تاریخ وارد می‌شود و به اصطلاح گذشت زمان است که نشان می‌دهد قهرمانان امروز همان ضدقهرمانان دیروز بودند. ما مظلومان و سربه‌زیران آنقدر کُند پیشرفت می‌کنیم که اصلا متوجه تغییرات خودمان نمی‌شویم و از قهرمانان نابه‌هنگام که آرامش ما را بر هم می‌زنند کینه به دل می‌گیریم. محمد قوچانی نیز به مثابه کسی که هدفی را دنبال می‌کند از این قاعده کلی مستثنی نیست و تاریخ نشان خواهد داد که آنچه او به‌ویژه در دهه اخیر در عرصه مطبوعات ایران انجام داده، کاری ماندگار و از جنس آینده است یا تلاشی نافرجام با جرقه‌هایی گذرا. آیا حق با کسانی بود که در این سال‌ها از او رنجیده‌اند و افراد بسیاری از طیف‌های گوناگون را دربرمی‌گیرد یا کسانی که او را طلایه‌دار روزنامه‌نگاری نوین و پویایی می‌دانند که بحق می‌توان آن را سبک ویژه وی دانست و شاید قوچانیسم نامید. در این نوشتار مجال پرداختن به نبوغ قوچانی در کار روزنامه‌نگاری نیست و نیازی هم نیست که دست‌اندرکاران به اندازه کفایت از آن آگاهند. اما چیزی که باید به آن اشاره کرد آگاهی همگان از موافق و مخالف از قدرت نفوذ قلم اوست که در مقاطع تاریخی بارها تاثیرگذاری خود را به نمایش گذاشته است. یادم هست که در سال‌های دبیرستان ما را تشویق کرده بود نشریه‌ای داخلی داشته باشیم و موافقت ضمنی و موقتی مدیران محافظه‌کار و کنکوراندیش مدرسه را هم گرفته بود. مدام چیزهایی می‌نوشت از فلسفه و دین و هنر و یکی از آنها به گمانم عنوان «تحلیل آرای استاد مطهری» را بر خود داشت که مدیریت مدرسه زیر کلمه نخست عنوان آن یک نقطه گذاشت و تحلیل را به تجلیل تبدیل کرد. شاید این نخستین مواجهه او با سردی تیغ سانسور بود. تیغی که اکنون زخم‌های کهنه‌اش بر تن او از شمار بیرون است.مدیر آن مدرسه را چند روز پیش در خیابان دیدم که بازنشسته شده است.شاید آن زمان قوچانی را دانش‌آموز ناشایسته‌ای می‌دانست که همچون دیگر دانش‌آموزان سربه‌راه مدرسه خیلی به کنکور نمی‌اندیشید و مشکل‌آفرین بود. شاید اگر می‌خواست فهرستی از دانش‌آموزان تهیه و آن را به ترتیب اولویت‌هایش مرتب کند نام قوچانی را در انتها قرار می‌داد. اما مساله این است که هیچ‌کس برای تهیه چنین فهرستی هرگز به او مراجعه نخواهد کرد. این فهرستی است که تاریخ آن را می‌نویسد و فهرستی که تاکنون نوشته کاملا وارونه است؛ نام قوچانی در صدر این فهرست خیالی است.فهرستی که مردم می‌نویسند نه فهرست مدیران و نظم موجود. بسیاری از ما سال‌هاست که با سردبیری قوچانی کار مطبوعاتی کرده‌ایم. بیشتر ما با وجود تلاش‌های بسیار کمتر توانسته‌ایم در حضور او از مواهب کم‌کاری برخوردار شویم! از همه بیشتر کار می‌کند و از همه بیشتر مطالعه می‌کند. تعدد عناوین مطبوعاتی که مدام آنها را می‌بیند ــ از تخصصی و فاخر گرفته تا زرد و مبتذل ــ باورکردنی نیست و همواره در حوزه تخصصی شما خبری دارد که از آن بی‌خبر باشید. او نه با مطبوعات بلکه در مطبوعات زندگی می‌کند. قوچانی زندگی جانبی یا فرعی خارج از مطبوعات ندارد. مانند کسانی نیست که زمانی چیزی می‌نوشتند و اکنون عنوان روزنامه‌نگار بر گردن‌شان سنگینی می‌کند. او روزنامه‌نگاری مجسم بلکه خود روزنامه‌نگاری است و اکنون که نیست جای خالی‌اش روی صندلی بدجوری توی ذوق می‌زند.


جاي خالي ديده‌بانان
سرگه بارسقیان
اعتماد ملی دوشنبه ۱ تير ۱۳۸۸ ص آخر
http://roozna.com/2009/6/22/EtemaadMelli/950/Page/24/Index.htm

علی ربیعی که سال‌ها در وزارت اطلاعات و دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی مسوولیت داشته و در حال حاضر در دانشگاه‌ها تدریس مي‌کند، تعبیر درخور تاملی درباره بحران‌ها دارد و مي‌گوید: «متاسفانه بحران به سرعت امنیتی مي‌شود و به سرعت خط قرمزهایی به دور بحران كشیده مي‌شود.» واضح است که این خط قرمزها بیش و پیش از همه سراغ رسانه‌ها مي‌آید و اهالی رسانه نخستین ماموران درک حساسیت شرایط و مصالح جامعه مي‌شوند. در اینکه در بحران‌ها و پیشامدهای خطیر، خروجی رسانه‌ها با منافع ملی و عقلانیت اجتماعی همراستا مي‌شود،چه در ایران و چه در کشورهای دیگر تردید و گریزی نیست اما کارکردی که رسانه در شرایط خاص ایفا مي‌کنند هم با دیگر برهه‌ها یکی نیست.اصطلاحی از سوی گزارشگران خارجی باب شده مبنی‌بر «گرسنگی خبری»؛ منظور آنها این است که کانالیزه شدن جریان اخبار و برخی مصلحت‌سنجی‌های مبتنی بر شرایط خاص نباید منجر به گرسنگی خبری شود، چرا که جامعه برای رفع نیاز این گرسنگی به هر اطعمه خبری-اطلاعاتی مرغوب و نامرغوب، تاریخ گذشته و بعضا مسموم روی مي‌آورد و تمیيز سره از ناسره مشکل مي‌شود. بی‌دلیل نیست اهمیت دادن به مطبخ‌ها و طباخ‌های فرآورده‌های خبری-اطلاعاتی که علاوه بر تاييد بهداشتی و مرغوب بودن مواد اولیه‌ای که به دستشان مي‌رسد باید فرآوردهایی تولید کنند که نه خام باشد، نه سوخته. رسانه‌ها و بنگاه‌های خبری در شرایط خاص کم‌اهمیت‌تر از نهادها و ارگان‌های حافظ امنیت نیستند،نقش آنها هم کمرنگ تر از قوای دیگر نیست چرا که در هر پیشامدی ضرورت آمادگی و توجیه افکار عمومي‌ داخلی و خارجی در برخورد یا قضاوت درباره آن رخداد اهمیتی کمتر از مهار خود بحران ندارد.
براین اساس اهالی رسانه در شرایط خطر و خطیر نه تنها مزاحم اهالی قدرت نیستند که به 2 دلیل خیلی هم مراحمند؛ اول اینکه منعکس کننده نظرات مختلف و مخالف از تریبونی فراگیر هستند و موجب شفافیت دیدگاه‌ها مي‌شوند بی آنکه از این تضارب آرا بخواهند تصادمي‌اجتماعی را سبب شوند و دوم اینکه نقش ترمز را بازی مي‌کنند هم برای جامعه و هم صاحبان قدرت.حلقه‌های واسطی مي‌شوند که در نقطه تعادل مي‌ایستند.اگر شرایط آزاد و مستقلی بر رسانه‌ها حاکم باشد در صورت بروز خطا خود رسانه‌ها درصدد رفع و جبران آن برمي‌آیند؛ استیو کل سردبیر روزنامه واشنگتن پست در ٢٥ اوت ٢٠٠٤، پس از انتشار گزارشی حاکی از کمبود چشمگیر مقالات مخالف مواضع دولت بوش در این روزنامه در دوران پیش از حمله به عراق، از سمت خود کناره‌گیری کرد. روزنامه نیویورک تایمز نیز به خطایش اعتراف کرده و در سرمقاله خود در تاریخ ٢٦ مه ٢٠٠٤، عدم دقت و موشکافی روزنامه در ارائه حوادثی که به جنگ عراق منجر شدند را مورد انتقاد قرار داده و از انتشار «اطلاعات نادرست» ابراز تاسف کرد.
اینکه در هر بلا و بلوایی اول کار اهل رسانه احساس خطر کنند، آنها را از رسالتی که باید ایفا کنند و معجزه‌ای که توان خلقش را دارند بازمي‌دارد. اتفاقا فعالیت رسانه‌های مستقل و متعهد است که هم از گرسنگی خبری جلوگیری مي‌کند و هم رفع گرسنگی را با هر شایعه و اطلاعات جهت دار و مغرضانه‌ای فراهم مي‌کند.در این روزهاست که روزنامه‌های منتقد و روزنامه‌نگاران مستقل از هر فرمانده نظامي‌نیرومند‌ترند بشرط آنکه قدرت بر قلم فائق نیاید.در این روزهاست که روزنامه‌نگاران باید در روزنامه‌هایشان باشند، روزنامه‌ها در سر جایشان باشند و قلم کار خود کند.در این روزهاست که دنیا نظاره مي‌کند وضع و حال روزنامه‌نگاران را،اینان نباید بگذارند قحطی خبر با سیل شایعات به پایان رسد، اینان مهر استاندارد راست بودن زمزمه‌ها هستند، اینان جوهر مي‌چکانند تا خونی چکیده نشود، اینان باید فرق آشوبگر فرصت‌طلب را از مردم مطالبه گر تمیيز دهد.همین هفته پیش بود که فرمانده نیروی انتظامي‌گفت تفکیک مردم از افراد خاطی برای نیروی انتظامي‌دشوار است؛مسلم است که وقتی از چشم صداوسیما، جوان پرسشگر ساکت با شیشه شکن خیابان‌ها یکی است دیگر کجا بهتر از رسانه و روزنامه‌نگاران دلسوز؟توصیه میرحسین موسوی به دست‌اندركاران بحق است كه گفته:« بگذارند جراید نقد کنند، خبرها را آنچنان که هست بنویسند و در یک کلام فضایی آزاد برای مردم جهت ابراز موافقت‌ها و مخالفت‌های خود آماده سازند.» محمد قوچانی سردبیر روزنامه اعتماد ملی و روزنامه‌نگاران دیگر چون احمد زیدآبادی، کیوان صمیمی، سعید لیلاز، عبدالرضا تاجیك، مهسا امرآبادی و...این روزها باید آزاد باشند،این روزها به قلمشان و قدمشان در تحریریه‌های روزنامه‌ها نیاز است،این روزهاست كه باید رسانه‌های مستقل داخلی «صدای واقعی مردم» را انعكاس دهند تا تبدیل به فریاد نشود و دیگرانی در آنسوی مرزها این صداها را مصادره نكنند و كرشمه نیایند كه ما را صدا مي‌زنند!این روزهاست كه قدر روزنامه‌نگاران مملكت باید بیشتر دانسته شود،قوچانی در تحریریه اعتماد ملی است كه سال‌ها اندوخته و آموخته خود را به هنر و جوهر مي‌آمیزد و دلش برای ایران بیش از آنانی مي‌سوزد كه در غیاب او و رسانه‌های دیگر در داخل، ترجمه دیگری از صداها از ایران مي‌كنند و حرف نگفته در دهان مردم مي‌گذارند. روزنامه‌نگاران دیده‌بانان جامعه‌اند، به قول آلکساندر آدلر نویسنده روزنامه فیگارو «شغل ما به عنوان روزنامه‌نگار این نیست که از قطارهایی که سر وقت به مقصد رسیده اند سخن بگوییم، بلکه باید به قطارهایی بپردازیم که از ریل خارج شده‌اند.» مهم آن است كه در پیچ‌های حساس دوربین از دست روزنامه‌نگار نگیریم؛سوزن بانان ریل، دیده‌بانان را نرانند كه به سلامت رسیدن این قطار نیاز به همه دارد.
همین یك ماه پیش بود كه روزنامه‌های انگلیسی رسوایی مالی در کابینه و مجلس نمایندگان بریتانیا را برملا كردند بی آنكه روزنامه ای بسته و روزنامه‌نگاری بازداشت شود؛ دبیر سرویس سیاسی روزنامه ایندیپندنت در مقاله‌اش نوشت «فاجعه‌ای دموکراسی ما را دچار بحران مي‌کند، لحظه حساس دموکراسی پارلمانی فرا رسیده است» و این یعنی اینكه روزنامه‌نگاران ناظران دموكراسی‌اند هر چند به نوشته روزنامه دیلی تلگراف:«افشای این رسوایی ضربه‌ای محکم به قلب دموکراسی مي‌زند اما نشان مي‌دهد که نظام هزینه‌های پارلمانی از فساد رنج مي‌برد.»

به مخاطب چگونه خواندن را ياد داد
عليرضا كيواني‌نژاد
http://roozna.com/2009/6/24/EtemaadMelli/952/Page/24/Index.htm
اعتماد ملي چهارشنبه ۳ تير ۱۳۸۸ ص آخر(24)

سال‌ها پيش، اوايل دهه 80 شمسي، وقتي كارم را در راديو شروع كرده‌بودم آلبرت كوچويي - كه خود موي سپيد راديو است- جمله‌زيبايي گفت كه تا امروز آويزه گوشم كرده‌ام: «جلوي خلاقيت هنرمند را نگير، به مخاطب چگونه شنيدن را ياد بده». آن زمان به بافتار جمله او پي‌نبرده بودم تا اينكه بعدها روزنامه «شرق» طلوع كرد و محمد قوچاني، سردودمان اين نشريه شد. خروجي كار قوچاني بود كه ديگر بار جمله كوچويي را به يادم آورد و اينكه مي‌شود به مخاطب، درست خواندن را هم ياد داد، علاوه بر درست شنيدن.
فرصت نشد در آن جريده به عنوان نيرويي تمام وقت با محمد قوچاني همكاري داشته باشم ليك همان مقدار نبشتن كه محدود به هفته‌اي دو يا سه مطلب مي‌شد، طيش خريفم را عيش ربيع كرد. اما خب، روزنامه هم، خانواده‌‌اي است که چو عضوي به درد آورد روزگار، لاجرم دگر عضوها را نماند قرار.
و حالا قوچاني به دليلي كه فعلا بر همگان پوشيده است، به حكمي، پشت ميله‌هاي زندان به اين فكر مي‌كند كه مثلا اگر جلوي خلاقيتش را مي‌گرفت، مخاطب به چه چيز روي مي‌آورد و اينكه مخاطب دلخوش مي‌شد به خواندن مجله‌اي كه خوانش مطالبش طيره عقل است.
مطلبي در حوزه ادبيات از نويسنده بزرگي ترجمه كرده‌ام به نام «ايوان كليما» كه در همين جريده چاپ مي‌شود. كليما در گفت‌وگو با بي‌بي‌سي گفته بود: «...مشكل سياستمداران، ترس از قلم نيست. آنها مي‌ترسند اين قلم زايش انديشه‌اي در پي داشته باشد كه منطبق بر خطوط كلي ايشان نباشد...»
بايد بگويم آقاي قوچاني. مساله اين است. اينكه براي منِ نوعي از اوج گرفتن حرف زديد در حالي كه الفباي پرواز هم نمي‌دانم. پس هر چه دورتر مي‌رويد، به باور غلط من، كوچك‌تر مي‌شويد.
و آخر.
به قول پرويز شاپور «قلب من شلوغ‌ترين شهر دنياست» اما «ما» در اين شلوغ‌ترين شهر دنيا منتظر بازگشت شما هستيم.همين.





 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 November 2017 [1]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1151 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.