جمعه 1 مرداد 1395

حکمرانی خوب، شرط تحقق حقوق بشر

یادداشتی درباره کتاب مشق های حکمرانی خوب برای صیانت از حقوق بشر
عمادالدین باقی
هفته نامه صدا، ش 90شنبه 2 مرداد 1395 ص77
چندماهی نگذشته است که کتاب مشق های حکمرانی خوب برای صیانت از حقوق بشر با ترجمه حسن اسدی زیدآبادی از سوی انتشارات ناهید روانه بازار کتاب شده است. در شرایطی که حقوق بشر از مظلوم ترین امور عالم است و در بازار کتاب هم رونق کتاب های زرد بیشتر است نشر چنین کتاب هایی را باید غنیمت شمرد. مترجم ارجمند کتاب از فعالان فکری و عملی حقوق بشر است که سودای بوق ندارد. در ایام زیست مشترک در اوین جزو کسانی بود که گوهر عمر، غنیمت می شمرد و ترجمه دوکتاب در زمینه حقوق بشر، محصول همان دوران است. انتخاب های او نیز معنی دار است. پیش از آن کتاب«آب و حقوق بشر: حق دسترسی به آب، ابعاد حقوقی و سیاسی » به قلم سلمان.م.ل. سلمان/ شیوان مک اینرتنی و لنکفورد را ترجمه کرده بود. در وهله اول از او انتظار می رفت سیاسی ترین و کنایه دار ترین کتاب ها را برای ترجمه برگزیند اما موضوع کتاب آب و حقوق بشر، غیرسیاسی ترین و انسانی ترین بود که در جامعه سیاست زده از این موضوعات استقبال نمی شود. اگر به این نکته توجه کنیم که بحران آب، بحران آینده نه چندان دور جهان است و جنگ احتمالی آینده جهان، جنگ آب و دستیابی به این ماده حیاتی خواهد بود و اگر بدانیم هم اکنون نیز یکی از سرچشمه های پنهان ولی عمده نا آرامی های خاورمیانه، مسئله آب است، آنگاه اهمیت موضوعی به ظاهر بی اهمیت، زیاد می شود.
کتاب جدیدتر زیدآبادی، نیز مشق های حکمرانی است که دربرگیرنده تحلیل بیست و یک تجربه اصلاحات در کشورهای مختلف توسط کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد است. تجربه این اصلاحات در زمینه های مختلف خدمات(مانند ارائه خدمات آموزشی)، تقویت نهادهای دموکراتیک، حاکمیت قانون و مبارزه با فساد بوده است که شاخص های اصلی حکمرانی خوب به شمار می آیند. برای آشنایی با موضوعات مورد بحث، فهرست کتاب به اندازه کافی گویا است.
اساس نظری کتاب بر این است که کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل( که به شورا تغییر نام داد) حکمرانی خوب را شرط تحقق حقوق بشر می داند. این کتاب، مفهوم حکمرانی خوب را مفروض گرفته و توضیحی درباره آن نداده است. مترجم نیز از همین فرض پیروی کرده است. ایده حکمرانی خوب ایده ای ساده و در عین حال مهم است. گرچه به هیچ وجه ایده تازه یاب و بدیعی نیست و در متون کلاسیک می توان ردپایش را جست اما حکمرانی خوب به صورت یک تئوری راهبردی و کاربردی در سیاست ها و برنامه های نهادهای بین المللی دیرزمانی نیست که مطرح شده و به سال 1989م. باز می گردد که برای اولین بار در گزارش بانک جهانی برای کشورهای صحرای آفریقا مطرح شد و ابتدا در نظریه های توسعه و رشد اقتصادی مطرح بود و بعد تعمیم یافت. در گذشته و در حکمرانی سنتی، بحث این بود که چه کسی باید حکومت کند و راه اصلاح را در جایگزینی حکمرانان صالح می جستند اما تجربه نشان داد که قدرت متمرکز و قدرت بی لجام می تواند حکمرانان صالح را هم به فساد و خودکامگی بکشاند و آنچه اهمیت دارد، وجود سازوکاری است که مانع شکل گیری خودکامگی و فساد شود لذا به جای«چه کسی باید حکومت کند»، مسئله«چگونه حکومت کردن»عمده می شود و در نهایت به جای اینکه همانند نظام های سنتی، مردم، کارگزار دولت باشند، دولت، کارگزار مردم می شود.
نکته ارزشمندی که در مقدمه این کتاب مورد توجه قرار گرفته نسبی گرایی در اجرای حقوق بشر( نه در معنای آن) است. در فرازی از مقدمه می گوید: اتخاذ الگوی واحد برای پرداختن به موانع پیچیده پیش روی اصلاحات قانونی، اجتماعی و نهادی که منجر به بهبود حقوق بشر بشود رهیافت مناسبی نیست و نمی توان طرحی را که تاثیر مثبتی بر شرایط معینی داشته در شرایط دیگر به کار گرفت اما می توان تجربیات را به اشتراک گذاشت.
در عین حال گزارش های21 کشور می توانست مفیدتر باشد به این معنا که برای مثال به جای اینکه گفته شود کشورX فلان قانون را تصویب کرد و در اجرا با موفقیت ها و یا چالش هایی روبرو شد، مطلوب بود که متن قانون تصویب شده یا مهم ترین مواد آن را عینا ذکر کرده و در بخش چالش ها به جای اینکه اشاره کند چالش هایی به وجود آمده است...، بطور جزیی، مشخص و عینی این چالش ها را توضیح می داد. این شیوه البته به حجیم تر شدن اثر می انجامید اما آن را سودمندتر و کاربردی تر می ساخت. برخی گزارش ها مانند گزارش مربوط به آلبانی به این فهم کمی نزدیک تر شده است.
تجربه نروژ در این کتاب تجربه جالبی است زیرا برای حل چالش جمعیت سامی که 40تا45هزار نفر برآورد می شوند مجلس نروژ با تصویب قانونی، پارلمان سامی ها را تشکیل داده است که برای تعیین حق سرنوشت این جمعیت بومی، سیاست های خود را تدوین کنند و از این طریق به تعادل با دولت و تقویت همدیگر رسیده اند و سامی ها به صرف اقلیت کوچک بودن، نادیده گرفته نشده اند.
مورد جالب دیگر، پیاده سازی حقوق مدنی در نظام زندان ها از طریق توسعه ظرفیت ها و توانمندسازی در کشور مالاوی است. با ارائه خدمات مشاوره ای حقوقی توسط نهادهای غیر دولتی به زندانیان، کمک بزرگی به کاهش ناکارآمدی دادرسی در این کشور کرده و زندانیان زیادی آزاد شده اند. یادآوری می شود که این طرح ده سال پیش(1385ش) با ذکر جزییاتش در ایران پیشنهاد شد و در مطبوعات انتشار یافت اما در سازمان زندان ها طرف توجه و اعتنا قرار نگرفت.
مورد دیگر، پیاده سازی حق بر اعاده و جبران مؤثر خسارت برای قربانیان شکنجه در شیلی است و ارائه رایگان خدمات تخصصی سلامت توسط گروهی از روانپزشکان و مددکاران که نقش مؤثری در اعتماد سازی و گذر به دموکراسی داشته است.
آن بخش از کتاب که با اخبار داغ این روزهای جامعه ما مناسبت دارد تجربه چند کشور مانند بوتسوانا و لبنان و .... در مبارزه فساد است که مطالعه آن را مبرم می سازد.




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1136 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.