دوشنبه 7 اسفند 1396

گفتگوی روزنامه سازندگی درباره کتاب بحثی در آیه ضرب و بیان تفاوت روشنفکری و پژوهشگری

کتاب جدید عمادالدین باقی تمرکزی حقوقی روی مسئله زنان دارد.:
زن بودن انسان بودن
سازندگی شماره12 دوشنبه7 اسفند1396 ص 1و10و11
خانم پردیس سیاسی خبرنگار اندیشه روزنامه سازندگی گزارشی در صفحات10و11 روزنامه در معرفی کتاب بحثی در آیه ضرب نوشته و در خلال آن مطالب این گفتگو را گنجانده است. متن اصلی گفتگو در اینجا به طور مستقل می آید:

آیا کتاب به صورت مستقل است یا ادامه دار؟
این کتاب از حیث پرداختن به موضوع ضرب و قیمومت، مستقل است و ادامه ندارد اما بحث درباره زن و حقوق زنان و مسائل و فروع هم پیوند آن، ادامه خواهد داشت چنانکه همه نظرات من در این کتاب گردهم نیامده و در سایر کتاب ها هم به مباحثی درباره زنان پرداخته ام.برای مثال در جلد نخست کتاب حق حیات، فصل بلندی درباره سنگسار، جرائم جنسی در حقوق غرب و اسلام، بنیان های مشترک و احکام مختلف و مباحث مربوط به جرائم و مجازات ها در جرائم جنسی زنان و مردان نوشته شده است.
بنابراین موضوع محوری بخش نخست کتاب در اینجا تمام است مگر اینکه نقدهایی از سوی دیگران مطرح و باب مناظره ای گشوده شود.

نسبت شما با نو اندیشی دینی چیست آیا خود را در این گروه می دانید؟
من وقتی این کتاب یا هر کتاب دیگری را می نوشتم ابدا به این فکر نمی کردم که روشنفکر دینی ام یا نواندیش دینی یا غیر دینی. اصلا به هیچ صفت، لقب و برچسبی فکر نکرده ام و برایم هیچ موضوعیتی نداشته است. به عنوان یک نویسنده، تحقیق کرده و نوشته ام اما دیگران ممکن است نامگذاری کنند در حالی که خود نویسنده تمایلی هم به این نامگذاری ها نداشته باشد.
در عین حال بر اساس مشاهده موارد و مصادیق، خصوصا انهایی که خودشان را با این نام ها می خوانند به نظرم نواندیشی دینی با روشنفکری دینی تفاوت هایی دارد و گاهی به هم نزدیک می شوند چون دو جریان تعریف شده، سازمان یافته و منضبط نیست. روشنفکری دینی بیشتر نگاهی برون دینی دارد. نواندیشی نگاهش بیشتر درون دینی است به همین جهت می توان از روشنفکران برون دینی و روشنفکران درون دینی سخن گفت که دسته دوم به اجتهاد و ضوابط آن پایبند هستند. من برای تمایز گذاری مشخص تر و روشن تر، گروه دیگری را به نام پژوهشگر دینی تعریف می کنم. در مقاله ای در شماره 40 مجله مهرنامه به مناسبت درگذشت مرحوم بهبودی به بیان ویژگی ها وتفاوت های روشنفکری و پژوهشگری پرداخته ام و اینجا در تکمیل ان بحث اضافه می کنم که روشنفکری، همه چیز دانی ولی پژوهشگری، تخصص گرایانه است. روشنفکر، پهنانگر است ولی پژوهشگر ژرفانگراست گرچه ممکن است با ژرفانگری در سطح و پهنا هم حرکت کند. روشنفکر اهل استحسان است و پژوهشگر اهل استقصاء ، نه اینکه استحسان فی نفسه نامطلوب باشد و یا پژوهشگر، استحسان را یکسره نفی کند اما آن را پایه استنباط خود در مسایل پایه ای نمی سازد. همچنین پژوهشگر دینی در اندیشه ورزی، اعتقاد اندیشی نمی کند یعنی مقام عقیده و مقام اندیشه را در جریان پژوهش جدا می کند. به اعتبار پسوند دینی، انسانی دارای عقیده است اما به اعتبار اقتضائات پژوهشگری در فرایند تحقیق می کوشد عقاید خود را در پرانتز بگذارد و به مسائل و موضوعات دینی به مثابه اُبژه بنگرد. در مجموع میان پژوهشگری دینی و نواندیشی قرابت بیشتری وجود دارد. درباره اینکه می پرسید خود را در کدام گروه می دانم در مقدمه کتاب در این زمینه توضیحی داده و گفته ام:« نگاه من نه از نوع روشنفکران دینی است، نه بنیادگرایان دینی، نه سلفی‌ها، و نه قدسی اندیشی است، بلکه نوعی«بازگشت به نص یا فهم نص» است یعنی اینکه سعی کنیم دریابیم خود نص چه می‌گوید؟ همانطور که اگر جمهوریت افلاطون یا شهریار ماکیاوللی را می‌خوانیم، بدون القائات بیرونی و ترجمه‌های نادرست، باید بکوشیم خود نص و عبارت را همانطور که بوده است درک کنیم. بازگشت به نص و فهم نص، مسئله مبرم امروز ماست زیرا این نص، پس از قرن‌ها زیر تلّی از فتواها و برداشت‌ها و نظرات و بدتر از همه، تحریفات فرو رفته و مفقود شده است و هر چه زمان سپری شده، تارهای بیشتری گرد آنها تنیده‌ و از نص دورتر شده‌اند. همچنین، «خوگیری» به شرایط و سنت‌ها و رسوم به جای نص نشسته‌اند. به گمان من اگر نقطه عزیمتِ ما، در بازنگری‌ها، حقوق بشر باشد و نص را معیار بازنگری قرار دهیم راه مان کوتاه‌تر شده و دستیابی به گزینه عدم تعارض حقوق بشر و دین سهل تر می شود».
بنابراین اگر گفته شود نواندیشی دینی مبنایش بر دین است شاید بشود گفت این تفاوت وجود دارد که من مبنایم بر حقوق بشری است که پس از تحقیق درباره عدم تضادش با دین و حتی در بخش هایی، همبودی اش با دین، دیگر با دوگانه متضاد دین و حقوق بشر روبرو نیستم و وقتی از اصالت حقوق بشر حرف می زنم برای آن نوعی صبغه دینی هم قایل هستم و این دین با سکتاریسم و درجه بندی انسان ها طبق عقایدشان هیچ نسبتی ندارد.

نسبت روشنفکری دینی یا نو اندیشی دینی با حقوق بشر و حقوق زنان چیست؟ به نظر شما حقوق زنان و اسلام را باید با چه رویکردی بررسی کرد؟
همه این گرایش هایی که از آنها سخن گفتیم یعنی روشنفکری دینی، نواندیشی دینی و پژوهشگری دینی نسبت به حقوق بشر و حقوق زنان نگاه مثبت دارند.تنها زاویه نگاه و روش شان و به ویژه داوری های شان در نسبت دین و حقوق بشر است که تفاوت هایی دارد. رویکرد ترجیحی من در بررسی حقوق زنان و اسلام، رویکرد پژوهشگر دینی است که برای حقوق بشر اصالت قایل است، به اجتهاد و ضوابط آن پایبند است تضاد لاینحلی هم میان دین و حقوق بشر نمی بیند و در این زمینه مقالات فراوان نوشته است اما فقه حقوق بشر را که پایه آن کرامت انسان،حقوق طبیعی و حقوق انسان به ماهو انسان است کارآمدتر و قابل دفاع تر از فقه مرسوم می شناسد. چندین سال است تعمدا و پیوسته این اصطلاح را برای مرزبندی روشن تر میان دو دیدگاه فقهی به کار می برم.




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 October 2018 [3]
 September 2018 [6]
 August 2018 [8]
 July 2018 [6]
 June 2018 [8]
 May 2018 [5]
 April 2018 [6]
 March 2018 [8]
 February 2018 [10]
 January 2018 [8]
 December 2017 [7]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [3]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1230 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.