یکشنبه 17 شهریور 1398

عصرمداحان (مداحی در چرخه تحولات اجتماعی)


در این نوشتار، نیم نگاهی به تاریخچه و معنای مداحی، اوجگیری آن پس از انقلاب 1357 و دلایل این اوجگیری، پیدایی ادبیات سخیف و سبک های مبتذل مداحی و اعتراضاتی که از سوی مراجع دینی و سیاسی رخ داده تا مسائلی چون فساد و جاسوسی که به برخی از آنها نسبت داده شده و سرانجام نوزایی در مداحی مورد بحث قرار گرفته اند.برخی فقرات نوشته را که بخاطر ملاحظاتی مانند کمبود فضای روزنامه و... حذف کرده بودم درون کروشه گذاشته ام.
عمادالدین باقی

روزنامه سازندگی، شماره 467 یکشنبه17شهریور1398 ص3
مداحی یک صنعتِ تبلیغیِ مذهبی و برآمده از مناسک سوگواری محرمی، سپس سوگ سایر پیشوایان دینی است. مداحی به نوعی مصیبت خوانیِ گاه آهنگین، به صورت «پیش از از روضه» یا «پس از روضه» یا به صورت«مستقل» تبدیل شده بود که نیازی به تحصیلات و دانش تاریخی یا دینی نداشت و افراد زیادی از عوام یا حتی خردسالان به صرف داشتن صدایی مناسب یا جرأت خواندن به این کاردست می یازیدند.
اگر گفته می شود که آغاز روضه خوانی به قرن نهم قمری به بعد توسط ملاحسین کاشفی(که پیش از پیدایش صفویه شخیصت مطرحی بود) برمی گردد حتماً مداحی پس از آن بوده و عمری کوتاه تر دارد. مداحی فرزند روضه خوانی است. اگر روضه خوان کسی بود که باید حداقل تحصیلات و مقدمات دروس طلبگی را سپری کرده باشد اما مداحی به این هم نیازی نداشت. مداحی در واقع نوعی پامنبری و مجلس گرم کردن بود که به تدریج جایگاه مستقلی برای خود پیدا کرد.
مداحی که در گذشته به مرثیه خوانی شناخته می شد. مراثی، اشعار سوگ بزرگان دین اما مداحی نوعی شیوه اجرای مراثی در کنار روضه خوانی بود.از جمله قدیمی ترین مرثیه ها که پیش از مداحی که نوعی شیوه اجرایی مرثیه است دیده می شود را «در دو قصیده در دیوان قوامی رازی می توان یافت. سنایی نیز در حدیقه اشعار بسیار در ستایش پیغمبر اکرم و خاندان او و علی و امام حسن و امام حسین(ع) سروده و فصلی را به شرح فاجعه ی کربلا و بدگویی از یزید و لشکر او و بیان مصایب خاندان پیغمبر اختصاص داده که گویا نخستین و قدیمی ترین ذکری است که از حوادث کربلا در شعر فارسی رفته است.» ( ادبیات عامیانه ی ایران، محمدجعفر محجوب، ص 1213- 1212 ). اشعار، مدایح و مراثی شیعیان در کتاب های فراوانی ضبط شده است. برای مثال: « اشعار محتشم کاشانی»،«دیوان فخرالحسینی»، «عزاداری سنتی شیعیان(مدایح و مراثی و ذکرهای نوحه سرایی سقایی برای چهارده معصوم خاصه شهدای کربلا - از مدینه تا مدینه: رایج بین دسته جات سقایی و سقاخوان های کاشان)»، و...در این سوگ‌سروده های سنتی نشانی از تعابیر «سگ حسین»،«سگ زینب» ،«داره می ریزه» و تعابیر سخیف در اشعار محرمی سه دهه اخیر(70تا90 شمسی) نیست.
مداحی در برخی شهرها رونق بیشتری داشت. برای مثال اردبیل صادرات مداح به مناطق آذری زبان باکو، مراغه و غیره داشته و اگر این مداحان در پسوند نام شان اردبیلی نداشته باشد خود مردم پسوند اردبیلی را می گذارند. شرح حال مداحان اردبیلی و سبک های موسیقایی آنها در متون مردم نگاری آمده است( نک: سورها و سوگ ها، بیوک جامعی)
مسئله مداحی و انتقادات وارد به انها پدیده تازه ای نیست و میرزا حسین نوری از علما و محدثان بزرگ سده چهارده قمری در سال 1280 شمسی(1319ق) در لؤلؤ و مرجان بدان پرداخته و پس از آن احمد کسروی و در دهه‌های ٤٠ و ٥٠، از شریعتی تا آیت‌الله مطهری و نصیرالدین امیرصادقی هرکدام از منظری به آن پرداخته اند. صالحی نجف ابادی نیز در نقد داستان هایی که به وسیله مداحان رواج یافته ولی سندی ندارند به تفصیل سخن گفته است.

رواج و اوج مداحی در دوره جمهوری اسلامی درایران
پس از انقلاب اسلامی سال 1357 حرفه مداحی رواج بسیاری پیدا کرد که یکی از عوامل اصلی آن جنگ 8ساله بود. از یکسو برای نخستین بار با تشکیل جمهوری اسلامی، رسانه غول پیکر رادیو و تلویزیون در اختیار مذهبیون قرار گرفته بود و برای جذب یا تاثیرگذاری بر عواطف عامه از پخش مداحی ها استفاده می کرد، از سوی دیگر مداحی برای تهییج جامعه و بسیج در جنگ مورد استفاده قرار می گرفت. در خود جبهه ها نیز مداحی، دلمشغولی رایجی برای شارژ روحی و معنوی رزمندگان بود. صادق آهنگران و پس از او غلامعلی کویتی پور دو تن از چهره های شاخص خواننده حرفه ای قطعات حماسی و مذهبی در دوره جنگ بودند که از طریق رسانه سراسری شناخته شدند و پس از جنگ با پرهیز از ورود به بازی های سیاسی و بهره برداری ناپسند از هنرحماسه خوانی دوران دفاع، اعتبار ملی و مذهبی خویش را حفظ کردند. اما در همان شرایط دوران جنگ افراد زیادی با داشتن اندکی جسارت و شنیدن مصیبت های تکراری که برای آموختن کافی بود و نیازی به مطالعه نداشت در مداحی مشارکت کرده و تعدادشان فزونی می گرفت و پس از پایان جنگ مداحان جدیدی پا به عرصه گذاشته و شناخته شدند که بیشتر در خدمت گروه های خاص نزدیک به قدرت بودند.
یکی از نخستین کتاب هایی که گزارش توصیفی و تحلیلی مفصلی از شکل گیری هیات های دوره جنگ، هیات های انقلابی پس از پایان جنگ و نیز شکل گیری هیات های عامه پسند و معرفی مداحان آنها و سبک های نوپدیدشان ارائه کرده است کتاب تحقیقی«رسانه شیعه» از محسن حسام مظاهری است که خوننده را برای مطالعه وضعیت مداحی در این دوره به کتاب یادشده ارجاع می دهم.

اقتدار مداحان
]محسن غرویان از روحانیون سنتی و عضو جامعه مدسین حوزه علمیه قم تعبیر«امپراطوری مداحان» را به کار برده (شرق،۲۵ مهر۱۳۹۵ ص1 و 19) و «مسیح مهاجری نیز تعبیر « جمهوری مداحان» را به جای جمهوری اسلامی به کار برده است.(پیشین). اما این امپراطوری چگونه به وجود آمد؟[
پس از جنگ هیات هایی متشکل از رزمندگان تشکیل شدکه هم در حفظ میرات و نوستالژی جنگ می کوشیدند هم برای حفظ آمادگی در جنگ احتمالی دوباره. برای حفظ تشکیلات و ارتباطات به ویژه درگروه های منسجم تری که متکی به ارزش ها و احساسات وابسته به شهدا هستند مداحی رونق و شکل تازه ای گرفت. به کارگیری این گروه های ارزشگرا برای مقابله با سبک ها و هنجارهای متفاوت و یا گروه های دگراندیش از سوی نهادهای قدرت بر ادبیات مداحی و کارکردهای آن تاثیر داشت. در نخستین دهه پس از جنگ(دهه هفتاد) رفتار این گروه های به گونه ای بود که« گروه فشار» لقب گرفتند.

سبک های تازه مداحی
در دهه هشتاد از یکسو نسل جدید که تحت تاثیر رسانه های نوین ذهنیت و ذائقه متفاوتی پیدا کرده بود با حضور خود، ناخواسته سبک های تازه را درمداحی ها وارد می کرد. از میانه دهه 80 انواع سازها و دستگاه‌های موسیقی و ترانه‌ها به مراسم عزاداری محرم وارد شد و برخی از مداحان از اشعار و آهنگ ها و ترانه‌های ایرانی تولید شده در لس آنجلس که از طریق تکثیرسی دی های غیر مجاز ونیز شبکه های ماهواره ای در میان توده مردم راه یافته بود، مداحی های تازه ای را ابداع کردند که بتواند مورد پذیرش این بحش از جامعه باشد. برخی مداحان قدیمی تر نیز برای روزآمد کردن و حفظ ارتباط با نسل جدید به پیشواز این سبک ها و ترویج آن رفتند. آنچه مشکل را دوچندان می کرد این بود که رسانه ملی با تریبون‌ دادن به این مداحان به آنان و آنچه می گویند نوعی رسمیت بخشیده است.
همراه با سبک های جدید، و ورود اشعار لس آنجلسی، برخی مداحان به بازسازی اشعار سوگ پرداختند. اینان یا به دلیل همدلی با فرهنگ و زبان آن سراینده ها در اندرونی شان تاثیر آنها را در مداحی های نمایشی در محرم بروز می دادند زیرا فصل محرم برای انها بازار بزرگی بود که نباید فرصت را برای عرضه متاع خویش از دست می دادند و یا در خوش بینانه ترین حالت، برخی از آنان برای پاسخ به نسل گریزپای جدید از مذهب با این ادبیات می خواستند انها را همراه کنند.در هر صورت اما تفاوت میان سوگ‌سروده های شعرای آیینی و مداحان تازه به دوران رسیده، بسیار شگفت انگیز و غریب بود. کافی است دو نمونه از اشعار سنتی و اختراعی جدید را مقایسه کنیم:
«نوار مغز سرم در محضر دکترا خط‌خطی و قاطی بود/ طبیب توی مطب متحیر صدا زد/ این چه نوار مغزی بود، این چه نوار مغزی بود/ می‌دونی چی دادم من جواب دکتر، علت عیبش اینه آقای دکتر/ من روانی‌ام، روانی حسین/ خط‌خطی شده از عشق حسین/ باز باز بی‌قرارم کاری به طبیبا من ندارم/ می‌زنم سرمو توی دیوار، کاری به کسی ندارم».
شعر بالا را با غزل بلند محتشم کاشانی مقایسه کنید که سه بیت نخست اش چنین است:
باز این چه شورش است که در خلق عالم است
باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است
باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین
بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است
این صبح تیره باز دمید از کجا کزو
کار جهان و خلق جهان جمله در هم است
و نیز این غزل مولانا:
کجایید ای شهیدان خدایی بلاجویان دشت کربلایی
کجایید ای سبک‌بالان عاشق پرنده‌تر ز مرغان هوایی
کجایید ای شهان آسمانی بدانسته فلک را درگشایی
کجایید ای ز جان و جا رهیده کسی مر عقل را گوید کجایی
کجایید ای درِ زندان شکسته بداده وام‌داران را رهایی
کجایید ای درِ مخزن گشاده کجایید ای نوای بی‌نوایی
در آن بحرید کاین عالم کف اوست زمانی بیش دارید آشنایی
کف دریاست صورت‌های عالم ز کف بگذر اگر اهل صفایی
در اشعار جدید لس انجلسی، حسین، حسین به صورت «سِن، سِن یا سِین، سِین» تلفظ می شود. اشعار موهون محرمی در سال های اخیر بیانگر عیوب نظام فرهنگی، نوعی ولنگاری و رها شدن قواعد و اصل تخصص و دانایی و سپردن حرفه ها و علوم به دست عوام است. معنای این سخن، رواداشتنِ دستوری کردن و مهندسی ادبیات نیست که اتفاقا شیوه منهدسی کردن نیز روی دیگر همان سکه ابتذال است بلکه حرمت نهادن به ارزش ها و مرجعیت اجتماعی امور، مد نظر است.
سیاسی شدن مداحی
افزون بر تغییرات در سبک موسیقی و اشعار مداحی، مسئله سیاسی شدن آن هم به معضل تازه ای تبدیل شد. گروهی از مداحان سرشناس با ورود به سیاست به یکی از طرف های درگیر تبدیل شدند طوری که جایگاه مداحان با آمدن دولت احمدی‌نژاد به‌ویژه در فضای سیاسی، ناگهان ارتقایی ویژه یافت تا جایی که دولت نخست او به دولت مداحان معروف شد. دلیل این لقب این بود که همین مداحان اشعاری در مدح یک کاندیدا می خواندند و از مردم سینه زن می خواستند همان ها را تکرار کنند. زیرا احمدی نژاد در مدت 14 ماهی که شهردارشد امکانات و پول زیادی را در حمایت از این گروه بسیج کرد.«سال ٨٤ محافل برخی مداحان معروف، محل حمله به هاشمی‌رفسنجانی و محمدباقر قالیباف شده بود. اگرچه همین مداحان بعدا بر دولت احمدی‌نژاد هم شوریدند که به دعوای بین آنها و حلقه نزدیک به احمدی‌نژاد و سخنان تندی که علیه اسفندیار رحیم‌مشایی بر زبان راندند، منجر شد و در نهایت کار به شکایت دو طرف به مرجع قضائی کشید» (شرق، يکشنبه ۱۶ اسفند۱۳۹۴)
عبور از مرز: کشمکش مداح و واعظ و دانش و بی دانشی
انتقادات نسبت به مداحان به گونه ای بود که عده ای از روحانیون هم به جمع منتقدین مداحان پیوستند. نخست آیت الله شبیر زنجانی از مراجع بزرگ تقلید در اسفند1292 به زیاده روی در سوگواری و دهه سازی ها انتقاد کردند اما پس از وی در نیمه سال 1364 مراجعی چون آیت الله مکارم شیرازی، انتقاد خود را متوجه مداحان کرده و خواستار آن بودند که مداحان حد خود را بشناسند و با مراجعه به کتب معتبر و مستند، اشعاری مناسب با شأن و جایگاه اهل بیت (ع) بخوانند، در مجالس عزاداری به مقدسات سایر ادیان و فرق توهین نشود. مداحان باید از اشعار نادرست و ضعیف که نسبت به مقام امام حسین (ع) وهن است، در مداحی‌های خود پرهیز کنند. وی از سیاسی‌شدن مجالس مداحی و عزاداری نیز انتقاد کرد.
همچنین شیخ حسین انصاریان یکی ازمداحان معروف و موجه که البته از نوع مداحان خودرو نبود و پس از تحصیلات دینی روضه و مداحی را به عنوان پیشه حاشیه ای خود دنبال می کرد از خظر «مداح محور شدن دین» سخن گفت. وی چندماه پس ازاظهار نظر مکارم شیرازی در چهاردهمین همایش تکریم بانوان قرآن‌پژوه در سالن همایش‌های برج میلاد تهران سخن می‌گفت با انتقاد از پیشی‌گرفتن جایگاه مداحان نسبت به وعاظ درس‌دیده حوزه، گفت: این آسیب سنگینی است که وقتی یک واعظ درس‌دیده و حوزه‌دیده برای سخنرانی در محفلی در تهران دعوت می‌شود، مردم بیرون از مراسم موج می‌زنند تا این واعظ هرچه زودتر برود و به جای او مداح بیاید».
(انصاریان، شرق، يکشنبه ۱۶ اسفند۱۳۹۴). درخور توجه است که سخنان شیخ حسین انصاریان در پایگاه خبری «انصار حزب‌الله» منتشر شده است.
این انتقادها در سطوح دیگر هم ادامه داشته است. مسیح مهاجری، مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی با اشاره به حاشیه رانده‌شدن وعاظ آگاه و باسواد و خالی‌شدن مساجد در مراسم‌های عزاداری، به این موضوع که مجالس عزا از مساجد به خانه‌ها و تکیه‌ها کشیده شده و به دست مداحانی افتاده که صرفا به ذکر اشعار سطحی می‌پردازند و درعین‌حال خطبه و وعظ هم می‌کنند و تایوزیون به این گروه میدان می دهد اعتراض کرد.
]پیوند با فساد
در چند سال اخیر موضوع دیگری که به رسانه ها کشیده شد مسئله فساد در عده ای از مداحان بود. در سال 1388 تعدادی از متهمان را در بازداشتگاه های امنیتی دیدم که با پرونده فساد برخی از متنفذین و مداحان در هیات ها مرتبط بودند اما هنوز چندان مسئله فساد ابعاد رسانه ای پیدا نکرده بود. در هفته های اخیر با به میان آمدن نام حسن رعیت این موضوع به مرحله تازه ای وارد شده است.[

آهنگ مقابله
رواج موسیقی های مدرن پاپ و سبک های نامتعارف مداحی و سوگواری به تدریج واکنش هایی را برانگیخت.
در این زمینه، قاسم رضایی، نایب رییس انجمن مداحان تهران، روز ششم آذر1390 گفت: «چندی است که بعضی از مداحان معروف به استفاده از شعرها و سبک‌های ترانه‌های خوانندگان لس‌آنجلسی روی آورده‌اند و به این مسئله توجه نمی‌کنند که در تیررس نگاه مردم قرار دارند و روی عزاداری مردم تاثیر می‌گذارند ومتاسفانه صدا و سیما در پخش برنامه‌های مذهبی تنها به معروف بودن مداحان نگاه می‌کند و به شعرها و سبک آنها توجه نمی‌کند»
گرچه به دلیل اینکه مداحی نیاز به تحصیلات و تربیت های خاصی نداشت و افراد با ابتکار خود به این کار مبادرت می ورزیدند در گذشته و پیش از انقلاب هم ناهنجاری هایی در میان برخی از آنان مشاهده می شد ولی این خود جامعه بود که با عدم دعوت و رویگردانی از انان طرد و یا با بی اعتنایی به خطای آنان تداوم می بخشید و در هر صورت امری بود که در چارچوب تعاملات اجتماعی برایش تعیین تکلیف می شود ولی پس از انقلاب به ویژه از دهه 70 به بعد با دخالت گروهی از مداحان در سياست، تخلفات اقتصادی و اخلاقی در اين قشر به دليل احساس امنيت از داشتن مصونيت، به شدت افزايش يافت و به همین دلیل حساسیت جامعه هم نسبت به آنها بیشتر شده بود و اخبار مربوط به انها رسانه ای می شد ]چنانکه سایت بازتاب که یک سایت اصولگرا بود در اردیبهشت1392 خبر داد «يک شاعر و مداح نسبتا مشهور تهرانی که تصاوير وی از تلويزيون نيز بارها پخش گرديده، به دليل ارتباط با زنی شوهردار بازداشت شده است ( بازتاب، يكشنبه 8 ارديبهشت 1392)
شبکه ایران» وابسته به خبرگزاری دولتی ایرنا نیز به نقل از یک استاد دانشگاه اعلام کرد «آلودگی‌های اخلاقی» برخی مداحان باعث نارضایتی همسر و خانواده آن‌ها شده است.
ادبیات سخیف
صداوسیما در عزاداری‌های محرم استقبال خوبی از مداحی‌های سبک جدید و مبتذل دارد. این رسانه در خلال همین عزاداری‌ها به سراغ منصور ارضی رفت و گفت‌وگویی از او را در برنامه بی‌تعارف بخش خبری ٢٠:٣٠ هفدهم مهرماه پخش کرد. مصاحبه‌ای که بخشی از آن در فضای مجازی به عنوان «امام حسین هم فحش می‌داد» بازتاب زیادی داشت. وقتی مجری از او پرسید: «می‌گویند انتقادات حاج‌منصور گاهی آن‌قدر شدید است که می‌توان گفت انتقاد نیست، ناسزاست»، منصور ارضی هم در پاسخ گفت: «ما سیاست را از آقامون یاد گرفتیم... ولی یه جایی می‌رسد که حضرت می‌گوید یابن‌ الدعیه، خب از امام حسین ایراد بگیرید چرا از من ایراد می‌گیرید؟! یک وقت من یک چیزایی هم می‌گویم، تازه چیزی هم ما نمی‌گوییم، چرا آنها هرچی دلشان می‌خواهد می‌گویند، می‌گویند به ما نباید چیزی بگویید». (شرق، يکشنبه ۲۵ مهر۱۳۹۵ ص1 و 19 )
معاون حقوقی رئیس جمهوری از ارضی خواست که بابت اظهاراتش از مردم عذرخواهی کند. تیتر یک صفحه اول یک روزنامه نیز به همین موضوع اختصاص یافت(ستاره صبح 24مهر1395). تیتر دوم همین روزنامه نیز جمله ای از علی مطهری نایب رئیس مجلس است: مداحی جای تحلیل وقایع و بیان معارف اسلامی را گرفته است. علی مطهری همچنین ازورود مداحان به مسایل سیاسی که مستقیما مرتبط با کسب قدرت است انتقاد کرده است(همان، ص6)
سیدمحمد غروی، از اعضای جامعه مدرسین قم در گفت‌وگو با سایت انتخاب گفت: «نباید بدعملی و بدزبانی خود را با نسبت‌دادن به ائمه توجیه کنیم و آن را دینی جلوه دهیم». غروی به صداوسیما هم انتقاد کرد و گفت: «پخش این برنامه را از رسانه ملی نمی‌پسندم و رسانه ملی باید این بیانات را اصلاح کند».
هادی صادقی معاون فرهنگی قوه قضائیه نیز گفت سخنانش ارضی اشتباه است. «این مداح محترم اشتباهی کرده و سخنی گفته که باید جبران کند» اما در حالی همه مطبوعات اصلاح طلب به این موضوعات می پرداختند رسانه های اصولگرا که همواره حساسیت ویژه ای نسبت به ارزش های دینی ابراز می کنند مطلقا سکوت کردند بلکه برعکس انصار حزب‌اللهه در بیانیه ای، از سخنان منصور ارضی دفاع کرده بود و منتقدان به این سخنان را لیبرال خوانده و خواستار عذرخواهی لیبرال‌ها از ارضی شده بود.
مداحان متهم به جاسوسی
گرچه بحث های پیش گفته درباره مداحان وارد فاز تازه ای شده و از سوی برخی چهره های مسئول و نهادهای قضایی و امنیتی اتهام جاسوسی نسبت به برخی مداحان مطرح شده اما این داستان پیشینه درازتری دارد. البته در گذشته ها این شبهات.مطرح بوده. اسماعیل رایین اسامی عده ای را در کتاب خود ذکر کرده که از انگلیس پول می گرفته اند.
آیت الله منتظری هم در خاطره ای می گوید: «در زمان حکومت عثمانی که حکومت مقتدر و مهمی بوده و انگلیسی‌ها می‌خواسته‌اند آن را متلاشی کنند و آخر هم در جنگ جهانی اول آن را متلاشی کرده‌اند، در کنار سفارت عثمانی(سفارت ترکیه) در تهران مسجدی بوده، در این مسجد یک شیخی هرروز صبح روضه حضرت زهرا (س) و اینکه خلیفه دوم در را به پهلوی حضرت زهرا زد و ... می‌خوانده، یک کسی می‌گوید من گفتم اینکه این شیخ هرروز این روضه را در اینجا می‌خواند یک‌چیزی باید باشد، آمدم و به او گفتم شیخنا، شما روضه دیگری بلد نیستید که بخوانید، هرروز صبح این روضه را می‌خوانید؟ گفت چرا، گفتم پس چرا هرروز این روضه را می‌خوانید؟ گفت من یک بانی دارم روزی 5 ریال به من می‌دهد می‌گوید این روضه را در این مسجد بخوان، من هم می‌خوانم! گفتم می‌شود این بانی را به من معرفی کنی؟ گفت بله یک دکاندار در همین خیابان است.آن شخص می‌رود با آن دکاندار رفاقت می‌کند. بعد می‌گوید شما چطور شده که هرروز در این مسجد روضه حضرت زهرا میگویی بخوانند؟ می‌گوید یک کسی روزی 2 تومان به من می‌دهد، من 15 ریال آن را برمی‌دارم، 5 ريال را می‌دهیم این شیخ روضه بخواند. بعد تعقیب می‌کند بانی این روضه چه کسی است. معلوم می‌شود روزی 25 تومان از سفارت انگلیس می‌دهند که صبح‌ها روضه حضرت زهرا(س) در این مسجد که در کنار سفارت عثمانی است خوانده شود و بازار جنگ شیعه و سنی هرروز گرم باشد» (خاطرات، جلد اول صفحه 82)
او می افزاید: هنوز این کشورها تلاش می‌کنند که فریب دهند:«بالاخره باید توجه کنیم که استعمار آمریکا و انگلیس هنوز نمرده‌اند و هرروز ممکن است با یک روش سر ما را کلاه بگذارند» وتوصیه می‌کند:«در نوشتن و گفتن آقایان باید دقت کنند و به‌صرف اینکه کسی آمد و چیزی گفت، نباید تحریک شوند... یا اگر می‌خواهند چیزی بنویسند به شکلی بنویسند که به مبانی و یا جایی لطمه نزند و یا مورد سو استفاده قرار نگیرد».
درباره احتمالات ارتباط برخی مداحی ها با دسایس بیگانه سال ها بود که خبری و سخنی نبود تا ااینکه در دهه 90 ابتدا بحث های اخلاقی، مالی و سیاسی مطرح شد و سرانجام به اتهام های جاسوسی رسید. در عین حال با توجه به اینکه گروه های دیگر قدرت برخورد با جرائم ارتکابی در این صنف را نداشتند بیشترین مقابله با کجروی در این صنف توسط همان نهادهایی صورت گرفته است که بیشترین بهره برداری را از حرفه مداحی داشتند. در آذرماه 1390 یک فرمانده سپاه اعلام کرد: سازمان سیا در میان مداحان نفوذ کرده است. معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران گفت که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، در میان مداحان عزاداری‌ها در ایران نفوذ کرده و «آهنگ‌ها و اشعار مورد نظر خود» را وارد مداحی ها کرده‌ است. سرتیپ پاسدار محمدعلی آسودی به خبرگزاری ایرنا گفته است: «سازمان جاسوسی آمریکا، سیا، برای مقابله با فرهنگ عاشورا، انحراف در عزاداری‌ها، نفوذ در میان مداحان و وارد کردن آهنگ‌ها و اشعار مورد نظر خود برنامه‌ریزی کرده و هزینه زیادی را نیز صرف کرده‌است.»
وی با ذکر اینکه «در دو سال اخیر ۱۴۰۰ پاسدار مداح که در سپاه خدمت می‌کنند شناسایی و سازماندهی شده‌اند» افزود که «برخی مداحان با بی‌توجهی، اظهاراتی را مطرح می‌کنند و اشعاری را می‌خوانند که به وحدت شیعه و سنی لطمه می‌زند».تا اینجا در واقع اتهام جاسوسی به عنوان فرضیه ای مطرح شده که بتواند دلیل پیدایش آهنگ ها و اشعار جدید و نامانوس را بیان کند و بدون اینکه به تحلیل جامعه شناسانه، فرهنگی و مردم شناسانه پدیده بپردازند با یک نگاه امنیتی خود را از تحلیل علمی آن آسوده کردند.
مدتی بود خبرهای بازداشت سه مداح معروف شبکه های اجتماعی مطرح بود تا اینکه در تاریخ یکشنبه ۸ مرداد1396 خبرگزاری دولتی ایرنا، گزارش داد محسنی اژه ای، سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبری در پاسخ به سؤالی اعلام کرد که این پرونده در دادسرای ویژه روحانیت در حال بررسی است. او گفت که دو نفر درباره این پرونده بازداشت شده اند که یکی از آنان با وثیقه آزاد شده است. در پی ان رسانه ها اعلام کردند: پرونده جاسوسی دو مداح شناخته شده به دادگاه ویژه روحانیت فرستاده شد.
اما مسئله به همین جا خاتمه نیافت. سه سال بعد در تاریخ 9 شهریور 1398 نیز رييس سازمان بسيج مداحان كشور در سي‌ودومين گردهمايي سالانه مداحان و ذاكران اهل‌بيت(ع) كرمان با بيان اينكه دشمن همواره در حال تخريب اسلام و خواستار تخريب محرم و عاشوراست، اظهار داشت: «در اسراييل مداحاني براي تخريب عاشورا تربيت مي‌شوند كه عده‌اي از آن‌ها در كشور دستگير شده‌اند».[
نوزایی
همه این رویدادها اجزا و عناصر رخدادهای آینده درباره سرنوشت مداحی و مناسک محرمی را رقم خواهند زد و نوعی عقلانیت و حساسیت بیشتر نسبت به این حرفه را پدید خواهند آورد هرچند دگردیسی های محتوا و ادبیات مراثی و بستر اجتماعی مداحی، قانونمندی خود را در دگردیسی پدیده ها خواهد داشت.
در در اشعار و مراثی نیز زایشی نو دیده می شود که شکاف مناسک محرمی با نسل نو را ترمیم می کند. درست در زمانه دوری گزیدن روزافزون مردمان باورمندی که پیشتر در مراسم محرمی مشارکت داشتند و با چیرگی مداحان سیاسی و حکومتی و از دست رفتن محتوای سنتی و مردمی آن انگیزه های حضور را از دست داده بودند ظهور سبک های مردم وارانه که سخن دل توده است توجه عمومی را برانگیخت. نخست بار کلیپ یک دسته سینه زنی در هیات شیخداد یزد بدون آلایش و آلات زائد و توام با اشعاری که با جامعه همدلی داشت در شمار میلیونی دست به دست شد که نشان می داد دگردیسی مثبت در این مناسک و بهبود کارکرد آن می تواند این سنت دیرپا را از ورطه حذف به جایگاه ماندگار سوق دهد.
یکی از سروده های شهاب موسوی که در هیأت شیخداد یزد در روز عاشورا با ریتم مداحی های سنتی توسط دو مداح خوانده شد و جمعیت باشکوهی از سینه زنان همنوایی می کردند:
من غرش طوفانم/ دریای خروشانم/ بادست شما ویران شد این خانه ایمان ها/این ظلم و ستم بر دین کی بوده روا آیا؟/ باید ز شما پرسید کو مسند و تاج تا کی؟/ این چیست که می بندید با نام خدا بر دین؟/ فریاد از این مسلک ای وای بر این آیین/ ای وای بر این آیین(2بار)/ من غرش طوفانم/ دریای خروشانم/ من صاعقه خشم لب های خموشانم/ من زخمی بیدادم، فریادم و فریادم/ فریادم و فریادم/ من دارو ندارم را در راه خدا دادم(2بار)/ من نعره آزادی از حنجره فریاد/ چون موج رها در غم، زخمی شده بیداد/ من قافله دردم، من غربت خاموشم/ تا نای و نفس باشد بر محو ستم کوشم/ من نعره آزادی از حنجره فریاد/ چون موج رها در غم، زخمی شده بیداد/ زخمی شده بیداد/ زد آبله بر پایم/ شد سلسله بر دوشم/ من زاده زهرایم/ دینم به چه بفروشم(2بار)/ در سروده دیگری از وی امده است: ناگهان غبار آمد، اسب بی سوار آمد/ آسمان به خاک افتاد پیش پای آزادی/ کاروان به راه افتاد سایه ای به ماه افتاد/ لحظه ها نفس گیر است این صدای زنجیر است.
برخلاف اشعار پیشین که جنبه نفی در آنها نیرومند است این دسته شعرها جنبه اثباتی دارند. به جای اینکه فقط نفی ظلم کند بر آزادی نیز تاکید دارد و با اشاراتی به حکومت استبدادی در پناه دین که دولت معاویه را سمبل ان می داند به این اشعار توان تطبیقی با زمان های مختلف می بخشد و پای نزاع دین دولتی و دولت دینی را به میان می کشد و با مباحث مدرن در زمینه سکولاریسم وارد گفتگو می شود و راه را بر خرافه ها وتظاهرهایی که بستری مناسب برای نفوذ، تخریب، جدال آفرینی و شقاق مسلمین است می بندد.
کانال گفتارهای باقی https://t.me/emadbaghi

اینستاگرام emadeddinbaghi

وبسایت www.emadbaghi.com

فیس بوک Emadbaqi@





 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 September 2019 [6]
 August 2019 [9]
 July 2019 [6]
 June 2019 [5]
 May 2019 [10]
 April 2019 [7]
 March 2019 [8]
 February 2019 [14]
 January 2019 [5]
 December 2018 [12]
 November 2018 [6]
 October 2018 [4]
 September 2018 [6]
 August 2018 [8]
 July 2018 [6]
 June 2018 [8]
 May 2018 [5]
 April 2018 [6]
 March 2018 [8]
 February 2018 [10]
 January 2018 [8]
 December 2017 [7]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [4]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1320 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.