چهارشنبه 27 آذر 1398

برندگان و بازندگان قطعی اینترنت

روزنامه سازندگی، ش550 سه شنبه26آذر1398ص1و2

درآمد:
در نخستین ساعات روز جمعه 24آبان 98 خبر ناگهانی سهمیه بندی و افزایش قیمت بنزین در خروجی رسانه ها قرار گرفت. ابتدا افکار عمومی در حالت شوک بود و به تدریج و به ویژه با اثرگذاری جهت دهنده رسانه های برون مرزی و شبکه های اجتماعی، واکنش ها آغاز شد واکنش هایی که یکی از خونبارترین(در روزنامه: سخت ترین) حوادث 40سال گذشته در اعتراضات مردمی را رقم زد به گونه ای که سرانجام مقام رهبری دستور دلجویی از همه آسیب دیدگان را صادر کرد. حکومت با توجه به تجربه حوادث گذشته چه در ایران چه در کشورهای دیگر از نخستین روز اعتراض ها اقدام به قطع کامل اینترنت همگانی کرد ولی ابعاد حوادث را محدود نکرد و فقط موقتا از نگاه ها پنهان کرد و برعکس بستر در آمیختن اخبار واقعیت ها را با شایعات مساعد نمود. این قبیل اقدامات البته فقط در کشورهایی میسر است که منابع و صنایع بزرگ در انحصار دولت هستند و بخش خصوصی و جامعه مدنی ضعیف و بی قدرت است.
از آنجا که ممکن است بازهم این اتفاقات تکرار شود لازم است واکاوی دقیق تری صورت گیرد تا دست اندرکاران متوجه باشند این شیوه قابل تکرار نیست و به عواقب آن بیشتر بیندیشند. امروزه در همه جهان، مؤسسات تحقیقاتی و شرکت های داده پردازی فراوانی از جمله در حوزه رسانه ها، لحظه به لحظه رویدادهای وب و فضای مجازی را رصد کرده و آثار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آن را برآورد، تحلیل و پیش بینی می کنند و هیچ متخصصی، شیوه های اتخاذ شده در ایران را کارآمد ارزیابی نمی کند.

از نظر اقتصادی:
پیش از قطعی اینترنت در حدود یک میلیون و سیصد و هشتاد و هشت تا یک میلیون و سیصد و هشتاد و نه کانال تلگرامی برای ایرانیان وجود داشت. تاکید می کنم این ها فقط تعداد کانال های موجود و غیر از پیج های شخصی بود که تعداد بیشتری را در بر می گیرد.
بر اساس یافته های یک شرکت خصوصی داده پردازی در فضای آشکار نت، تعداد کل بازدید های کانال های تلگرامی که در روزهای پنج شنبه وجمعه ۱۶ تا ۱۷ آبان حدود یک میلیارد و ۲۱۰ میلیون بود، در تاریخ جمعه ۲۴ آبان تا شنبه ۲۵ آبان به یک میلیارد و ۴۹۵ میلیون افزایش یافت اما روز بعد یعنی شنبه تا یکشنبه که هنوز اینترنت قطع نشده بود به ۹۶۱ میلیون و ۹۱۰ هزار کاهش پیدا کرد و در فاصله روز یکشنبه ۲۶ آبان که اینترنت قطع شد تا روز شنبه ۲ آذر، تعداد بازدیدهای کانال های تلگرامی بین ۱۵۵۰۰۰ تا ۱۹۱ هزار بازدید، نوسان داشت یعنی به صفر نرسیده بود و این تعداد که احتمالاً یا از خارج کشور بوده یا مسئولین و نهادهایی که در داخل دسترسی به اینترنت داشته اند فعالیت وجود داشت.
001.jpg

اما نکته مهم این است که این تعداد بازدید از کانال های تلگرامی در یک روز که از حداقل یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون نفر تا یک میلیارد و سیصد و یک میلیارد و چهارصد و یک میلیارد و پانصد هزار بازدید در یک روز بوده اند، عمده انها در واقع بازدید از کانال های تلگرامی سیاسی نبوده و غالبا مربوط به فعالیت انواع مشاغل، ارتباطات و فعالیت‌های اداری به خصوص در بخش خصوصی، ارتباطات خویشاوندی، مسائل درمانی و بسیاری از امور مربوط به زندگی روزمره مردم است. اگر تعداد پیج های شخصی را که بسیار بیش از کانال ها هستند و انها هم عمدتا برای راه اندازی کارهای روزمره مردم، بدون نیاز به آمدوشدهایِ مولد آلودگی هوا و هزینه بر است بیفزاییم آنگاه ابعاد زیان بار قطعی اینترنت بیشتر روشن می شود.
موضوع برآورد خسارت ها در گزارش های دیگران به تفصیل مورد بحث قرار گرفته که از آن می گذرم و فقط به یک امار اشاره می کنم که خسارت قطعی اینترنت را دست کم ده هزار میلیارد تومان برآورد کرده است(سازندگی،ش535 دوشنبه11 آذر98ص7).

از نظر حقوقی:
اینترنت یک وسیله چندکارکردی است. از جهتی کارکرد رسانه ای دارد و قطع ان یعنی توقیف رسانه و چنین اقدامی باید تابع قانون رسانه باشد و طبق قانون فقط می توان هر کسی را که با آن مرتکب جرم شده اینترنتش را قطع کرد و بر اساس «اصل شخصی بودن جرم و مجازات» نمی توان بخاطر جرم کسی، همه را تنبیه کرد.
از جهت وابستگی مشاغل به اینترنت، کارکرد دیگر آن شبیه برق است و قطع آن مانند قطع برق یک شهر بخاطر تخلف بعضی افراد است و قطع برق شهروندی 1- بدون دلیل، 2- بدون اطلاع او و3- برای مدتی نامعین، سه جرم جداگانه است و حکومت باید غرامت قطعی اینترنت را در این مدت بپردازد و هرکس متضرر شده حق شکایت دارد.

از نظر اجتماعی:
همانطور که قطعی بنزین می تواند عامل شورش شود، در دنیای امروز قطعی اینترنت هم می تواند بلکه ظرفیت بیشتری برای شورش دارد زیرا وابستگی منافع و مشاغل به اینترنت بیش از بنزین است. قطع کردن اینترنت مصداق اهانت به کرامت انسان نیز هست زیرا راه دستیابی فرد به آگاهی را که جزو ضروری زیست اجتماعی امروز شده است می بندد. همین جنبه اهانت آمیز بودنش، تحریک کننده نارضایتی و خشم شهروندان هم هست. در چند روز قطع اینترنت به وضوح روند افزایش دما را می دیدم اما پیش از رسیدن آن به نقطه جوش، نت وصل شد.

فناوری جدید:
وقتی راهها بسته شوند اینطور نیست که همه تسلیم شوند. خلاقیت و جوشش ذهن، ذاتی آدمی است و نمی توان جلویش را گرفت و میل به بیان ان را هم نمی شود سرکوب کرد و افراد راه های تازه ای را پیدا می کنند. از دیش های ماهواره ای تا تلفن های ماهواره ای و فناوری های دیگر قابلیت این را دارند که جایگزین اینترنت دولتی شده یا شبکه نقطه ای که از گوشی های هوشمند موجود در دست مردم تشکیل می شود(نک: روزنامه سازندگی،ش ) و یا دادن اینترنت آزاد به ایرانیان که به دنبال امکانات فنی آن می روند.

انتقال مرجعیت رسانه ای:
وقتی راهها بسته شود نمی توان جلوی میل غریزی به بیان را در انسان گرفت و هرکسی برای بیان نظر خود راهش را پیدا می کند. در قدیم این نظرات شبنامه و اعلامیه می شد و اکنون علاوه بر انها، تشدید گرایش به مصاحبه با رسانه های خارجی را در پی می آورد. وقتی شهروندان در داخل کشور در صدا و سیمایی که با پول خودشان اداره می شود امکان حرف زدن ندارند و شبکه های اجتماعی هم به روی شان بسته شوند برای دفاع از حقِ بودن و حقِ اندیشیدن و حق بیان خود که دفاع از موجودیت و هویت خویش است با هر رسانه ای گفتگو خواهند کرد. در چند روز قطعی اینترنت این گرایش در بسیاری تشدید شده بود.
همچنین قطعی اینترنت سبب شد فضای مجازی در انحصار جریان انحلال طلب درآید و منتقدان دیگر، به ویژه مخالفان مدنی حضور چندانی در فضای مجازی نداشته باشند، در نتیجه عده خاصی از کاربران خارج از ایران و رسانه های برون مرزی توانستند روایت مورد نظر خود را به جهان مخابره کنند. تحلیل بیش از 4.1 میلیون توییت و پست اینستاگرامی در یک تحقیق نشان می دهد با وجود قطعی گسترده اینترنت، آنها موفقیت چشمگیری در روزهای ناآرامی داشته اند و میانگین انتشار روزانه توییت پیرامون حوادث آبان 98 بیش از 3 برابر توییت ها در اعتراضات دی 96 است.
تحلیل محتوای پیام ها در توییتر و اینستاگرام نشان می دهد در واقع حکومت از بیم شنیدن صداهای مختلف، فضا را به انحصار یک صدا یا دو صدای متضاد با نتیجه ای بعضا واحد در آورد و در آن چند روز مردم مجبور بودند فقط صدای بلندگوهای رسمی مانند صدا و سیما و برخی روزنامه های همسوی انان را بشنوند و یا صدای اپوزیسیون انحلال طلب؛ و مردم در معرض انتخاب میان یک دوقطبی قرار گرفتند.
رویکرد کاربران توییتر در این شرایط که اینترنت داخلی قطع شده بود این گونه است که ۶۹ درصد قرمز (به شدت منفی)، ۱۹ درصد خنثی، ۷ درصد انتقادی و ۵ درصد مثبت است.

002.jpg

فضای اینستاگرام هم تفاوت چندانی با توییتر ندارد و رویکرد کاربران اینستاگرام ۶۳ درصد قرمز ۲۰ درصد خنثی، ۱۳% انتقادی و فقط ۴ درصد مثبت است.
البته این آمارها در روزهای متفاوت فرق می کند مثلاً در روز اول یعنی ۲۵ آبان که موج اول واکنش ها در شبکه های اجتماعی است و جامعه در وضعیت شوک اولیه به سر می برد در توییتر ۸۷% پیام‌ها قرمز یا به شدت منفی، ۸% خنثی، ۳% انتقادی و ۲% مثبت است اما به سبب قطعی کامل اینترنت در روز ۲۸ آبان آمار واکنش های منفی به ۹۲ درصد افزایش و پیام های خنثی به ۳ درصد کاهش پیدا کرده است.
003.jpg

چون فضای توییتر در مقایسه با اینستاگرام تندتر است در اینستاگرام در روز اول یعنی ۲۵ آبان ۳۸ درصد قرمز یا منفی، ۳۰ درصد انتقادی، ۲۷ درصد خنثی و ۵ درصد مثبت است.

004.jpg


گرچه حکومت فکر می کند با قطعی اینترنت، شورش را مهار می کند و در نتیجه امام جمعه تهران در اولین جمعه پس از اعتراضات در نماز جمعه تهران، ضمن اینکه همه معترضان را محارب قلمداد کرده و حتی می گوید سیاهی لشگرها هم باید چنان تنبیه شوند که تا اخرعمرشان جرات نکنند به سیاهی لشگر شدن در اعتراضات فکر کنند می گوید: «اگر مسئولان می‌خواهند بدانند اقدام‌شان چقدر مهم بوده، ببینند که دشمنان ملت از قطع اینترنت تا چه اندازه ناراحت هستند؛ یعنی شما لانه زنبور را پیدا کردید. این کار تا اینجا این بارک‌الله دارد.پیام‌رسان‌های داخلی را تقویت کنید تا نیاز مردم به اینترنت تأمین شود. هر چه زودتر اینترنت بومی و ملی را راه‌اندازی کنید و در رابطه با شبکه‌های خارجی اگر بنا به باز کردن است، تقاضا می‌کنم بازِ باز نکنید»(خاتمی، جمعه 1 آذر98)
اما آمارها در مجموع نشان می دهند با قطعی اینترنت در درجه اول مردم و در درجه دوم حکومت بازنده فضای مجازی بوده و در مقطع ناآرامی ها اینترنت رها از کنترل حکومت، منبع اصلی جهت دهی به افکار عمومی در جهان است و عدم انحصار و وجود تنوع در این زمینه می تواند بیشتر به سود جامعه باشد و جلوی کانالیزه کردن را بگیرد. جامعه از انسداد رسانه ای به شدت آسیب می بیند اما اگر بپذیریم زیان مردم به زیان حکومت هم هست، در اینصورت خود عوامل انسداد و حکومت، بازنده نهایی هستند.
کانال گفتارهای باقی
https://t.me/emadbaghi
اینستاگرام emadeddinbaghi
وبسایت www.emadbaghi.com
فیس بوک Emadbaqi@




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 February 2020 [11]
 January 2020 [7]
 December 2019 [7]
 November 2019 [7]
 October 2019 [12]
 September 2019 [10]
 August 2019 [9]
 July 2019 [6]
 June 2019 [5]
 May 2019 [10]
 April 2019 [7]
 March 2019 [8]
 February 2019 [14]
 January 2019 [5]
 December 2018 [12]
 November 2018 [6]
 October 2018 [4]
 September 2018 [6]
 August 2018 [8]
 July 2018 [6]
 June 2018 [8]
 May 2018 [5]
 April 2018 [6]
 March 2018 [8]
 February 2018 [10]
 January 2018 [8]
 December 2017 [7]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [4]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1368 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.