پنجشنبه 17 بهمن 1398

جایزه کتاب سال در اسارت چارچوب های حکومتی

در ویژه نامه کتاب سال روزنامه ایران(بهمن1398) به مناسبت دومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، این یادداشت کوتاه تحت عنوان "جایزه کتاب سال شور و شرری در جامعه فرهنگی و نویسندگان بر نمی انگیزد" منتشر شده است:
به نظر من از طریق آثار و بازتاب های بیرونی یک پدیده می‌توان به نقش، جایگاه و اهمیت آن در نظر دیگران می برد.
سنت انتخاب کتاب سال سنت حسنه ای است و در کشوری که کتابخانی نرخ خجالت آوری دارد هر حرکتی و تلاشی برای تقویت کتاب و کتابخوانی حرکتی ستوده و ارزشمند است و این حرکت ها باید بتواند جایگاه شایسته و بایسته خود را پیدا کند. درباره جایزه کتاب سال گرچه پیش از انقلاب هم وجود داشت و سبب بدنامی برگزیدگان در میان بخشی از جامعه می شد ولی پس از انقلاب نتوانست خود را از اسارت چارچوب های حکومتی گذشته رها کند و متاسفانه آنچنان که من مشاهده می کنم شوری و شرری را در جامعه فرهنگی و نویسندگان برنمی انگیزد، مطبوعات غیردولتی آن را پوشش نمی‌دهند و پیگیری نمی‌کنند وحتی به اندازه حساسیتی که در مورد جایزه سیمرغ جشنواره دهه فجر در ایران دیده می شود هم وجود ندارد. من به عنوان یک نویسنده توجه خاصی به آن نداشته ام و نویسندگان زیادی را هم می شناسم که توجه ویژه ای به چنین پدیده ای ندارند. دلیل آن همان سخنی است که در مسئله انتخابات و دموکراسی می گوییم. دموکراسی و انتخابات یعنی اینکه دیگران احساس سهیم بودن در امور را پیدا کنند. حتی در کشورهای توسعه یافته که نرخ مشارکت در انتخابات پایین است مردمانی شرکت نمی کنند اما احساس می کنند که سهیم هستند و اگر هم در انتخابات شرکت نکرده اند نه به دلیل اینکه ممنوع و محروم شده اند بلکه خودشان نخواسته اند شرکت کنند.
احساس سهیم و شریک بودن، یک نوع همبستگی، انسجام، سرمایه اجتماعی و اعتماد تولید می‌کند. درباره جایزه کتاب سال هم نویسندگان خود را سهیم نمی‌دانند و عده زیادی خود را حتی گزینه احتمالی و نامزد احتمالی آن هم نمی دانند. چرا؟ به دلیل این که درباره کتاب سال شیوه‌هایی که وجود دارد نتایج را پیشاپیش معلوم می کند. نوعی دخالت استصوابی دولتی وجود دارد. ابتدا نویسندگان انتخاب می شوند، کسانی که در بلک لیست نباشند و با معیارهای حکومتی سفید باشند سپس کتاب آنها به داوری گذاشته می شود. یعنی ملاک"من قال" است نه " ماقال". ملاک انتخاب کتاب فقط ارزش تحقیق یا نوآورانه بودن و یا موضوع مفید و جذاب آن نیست، در درجه نخست این است که نویسنده کیست؟ آیا این نویسنده از فیلتر معیار های حکومتی عبور می کند یا خیر؟ و این مسئله آسیب جدی به جایگاه جایزه کتاب می زند.
معیارهای داوری و نحوه انتخاب داوران برای اهل قلم چندان شفاف نیست اگر جایزه دولتی و نهاد اهدا کننده آن دولتی است اما طبیعتاً باید داوری اش حرفه‌ای باشد و لازمه حرفه‌ای بودن این است که داوران مقدماتی و نهایی از میان جامعه اهل قلم و معتبرین و معتمدین آن باشد ولو اینکه برخی از آنها زاویه‌ای با نهاد اهدا کننده داشته باشند.
طبق اطلاعات ناقص من فکر می کنم نکته دیگر این است که کتاب به گونه‌ای انتخاب می‌شود که باید خود نویسنده کتاب خود را نامزد کند در حالی که می تواند شیوه های مکمل هم وجود داشته باشد یعنی نویسندگان اثر خود را نامزد کنند هم افراد دیگر کتاب هایی را پیشنهاد کنند و هم به شکل نظرخواهی عمومی کتاب‌ها انتخاب شوند که در واقع باعث می شود که این موضوع به حیطه افکار عمومی کشیده شود و توجه دیگران را برانگیزد و دیگران برای معرفی کتاب، کتاب بخوانند و به این ترتیب نظر خوانندگان هم لحاظ شده باشد.در واقع سه شیوه نامزد کردن توسط اهل کتاب و قلم، نامزد شدن توسط خواننده گان و نامزد شدن توسط خود نویسندگان وجود داشته باشد.
در سال های گذشته انتقاداتی در سطح مطبوعات مطرح بوده اما به نظر میرسد گوش شنوایی وجود نداشته و به نقدها ترتیب اثری داده نمی شود و همین امر خود از عوامل بی انگیره شدن رسانه ها در توجه به جایزه کتاب است.
به نظرم حیف است که چنین ایده و ابتکاری وجود داشته باشد، هر سال برای آن هزینه و نیرو صرف شود و افراد زیادی درگیر شوند که بسیاری شان افراد با انگیزه و علاقه مند به کتاب و فرهنگ هستند اما به دلیل چارچوب های از پیش تعیین شده ای که دست آنها را می‌بندد نتوانند حرکت مفید و موثری وسیع تر ازاین که هست داشته باشند. حیف است که اصلاحی در این زمینه صورت نمی‌گیرد و کار چشمگیری ارائه نمی‌شود. جایزه می‌تواند به کیفیتی باشد که حتی خارج از مرزهای ایران هم افراد برای انتخاب شدن رقابت کنند.
کانال گفتارهای باقی
 https://t.me/emadbaghi
اینستاگرام  emadeddinbaghi
وبسایت www.emadbaghi.com
فیس بوک        Emadbaqi@




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 August 2020 [1]
 July 2020 [10]
 June 2020 [9]
 May 2020 [14]
 April 2020 [14]
 March 2020 [12]
 February 2020 [11]
 January 2020 [7]
 December 2019 [7]
 November 2019 [7]
 October 2019 [12]
 September 2019 [10]
 August 2019 [9]
 July 2019 [8]
 June 2019 [5]
 May 2019 [10]
 April 2019 [7]
 March 2019 [8]
 February 2019 [14]
 January 2019 [5]
 December 2018 [12]
 November 2018 [6]
 October 2018 [4]
 September 2018 [6]
 August 2018 [8]
 July 2018 [7]
 June 2018 [8]
 May 2018 [5]
 April 2018 [6]
 March 2018 [8]
 February 2018 [10]
 January 2018 [8]
 December 2017 [7]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [4]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1431 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.