یکشنبه 5 بهمن 1399

حکایت دفتر زندانیانی که به پایان نمی‌آید

عمادالدین باقی در گفت‌وگو با انصاف نیوز ۵بهمن 1399‏
http://www.ensafnews.com/279753/‎
آرمان ملت‌شاهی، انصاف نیوز: «حکم صادر شده قطعی و لازم الاجراست»؛ این جمله احتمالا ناکام شدن آخرین امیدهایی است که ‏محکومین به زندان با آن روبرو می‌شوند و خود را برای شروع زندگی جدید در زندان و یا حتی بعد از آن آماده می‌کنند. ‏انصاف‌نیوز در گفت‌وگو با عمادالدین باقی نویسنده و بنیان‌گذار انجمن دفاع از حقوق زندانیان است که در دو دهه‌ی گذشته بیش از ‏‏۵ سال از زندگی خود را در زندان سپری کرده است، به بررسی برخی از مشکلات محکومین سیاسی بعد از آزاد شدن از زندان ‏پرداخته است‎.‎
در نیمه‌ی اول سال گذشته بود که وزیر دادگستری از جاری بودن ۱۳ میلیون و ۵۶۳ هزار فقره پرونده در کشور خبر داد. آمار ‏بالای پرونده‌ها و همچنین رشد ۷ درصدی تعداد آنها نسبت به سال گذشته‌اش خبر از آن می‌دهد که احتمال سپری شدن دوره‌ای از ‏زندگی محکومین پرونده‌ها در زندان آن‌قدرها انتزاعی و دور از عموم به نظر نمی‌رسد. بسیاری از افراد پس از سپری کردن ‏دوران محکومیت و آزادی از زندان در ادامه‌ی زندگی خود در بازیابی موقعیت‌ها و روابط شغلی، اجتماعی و خانوادگی خود دچار ‏معضلاتی می‌شوند. این موضوع برای افرادی که محکومیت‌های سیاسی را از سر گذرانده‌اند نیز به نوع دیگری در جریان است‎.‎
عمادالدین باقی در نیمه اول دهه‌ی هشتاد و اندکی پس از آزادی از اولین دوره‌ی محکومیت، انجمن دفاع از حقوق زندانیان را بنیان ‏نهاد. دفتر این انجمن در شهریور سال ۱۳۸۸ به دستور دادستانی وقت تهران پلمپ شد اما بعد از آن نیز به صورت غیر رسمی ‏فعالیت خود را ادامه داد. انجمن در کارنامه‌ی خود اعتراض به نقض حقوق زندانيان و بدرفتارى با آنان، مشاوره حقوقى به زندانیان ‏و خانواده‌هايشان، حمايت معنوى و در صورت نياز آنها و توانايى انجمن حمايت مادی را قرار داده است‎.‎

نهادسازی و سرمایه اجتماعی
باقی بیش از ۲۹ جلد کتاب و مقاله با موضوعات تاریخ، حقوق بشر و انتقاد به مجازات اعدام تالیف کرده است. او در آخرین اثر ‏خود با نام «دنیای بسته» که در رابطه با جامعه‌شناسی و روان‌شناسی زندان از درون زندان و حاصل تجربه‌ی زیسته‌ی مولف ‏است، در فصل ششم کتاب با سر فصل «خروج پس از خروج» در مورد روزگار بعد از آزادی از زندان می‌نویسد‎:‎
‎«‎زندانیان سیاسی [در زمان خروج از زندان] دارای مسائلی چون مسئله‌ی سرمایه‌ اجتماعی و چگونگی رویارویی با آن هستند؛ ‏برای مثال برخی از زندانیان سیاسی دارای یک اعتبار اجتماعی شده و به میزانی که مشهور‌تر و رفتارشان مورد قبول‌‌تر از نظر ‏جامعه باشد دارای اعتبار اجتماعی بیشتری هستند. شخصیت علمی، فرهنگی و اخلاقی آنها که در پروسه‌ی عمل و در ازای زمان ‏ساخته شده است نیز نقش مهمی در میزان و کیفیت وزن اجتماعی و اعتبار آن‌ها دارد‎.‎
برخی موفق می‌شوند این موقعیت را تبدیل به سرمایه‌ای ماندگار کرده و با استفاده از جایگاه خویش نهادهای ماندگاری بسازند؛ که ‏مستقل از آنها و حتی پس از آنان نیز ادامه یابد؛ برخی نیز آن را تبدیل به یک فرصت شخصی می‌سازند. از آمد و شدها و احترام ‏و تجلیل دیگران که صرفا از روی بزرگداشت فداکاری افراد است دچار توهم یا دچار خودشیفتگی و یا تصور محوریت و رهبری ‏می‌شوند و انتظارشان از خود و یا دیگران به طرز نامتوازنی بالا می‌رود».‏
در ادامه گفتگوی انصاف‌نیوز با عماد الدین باقی را درباره‌ی این موضوع می‌خوانید‎:‎

مشکلات روحی را به عنوان ادامه‌ی زندان تلقی می کنند:
انصاف نیوز: نظر به آن که بسیاری از افرادی که زندان و محکومیت‌های سیاسی را تحمل می‌کنند؛ در زندگی بعد از زندان برای ‏بازیابی موقعیت‌های شغلی و اجتماعی خود دچار مسائل و مشکلاتی می‌شوند؛ این مسائل و مشکلات به چند دسته تقسیم می‌شوند ‏و چگونه‌اند؟

عمادالدین باقی: این سوالی نیست که بشود منحصر به یک گروه از زندانیانی کرد که درصد کمی را تشکیل می‌دهند. در ‏کشورهایی مثل ایران که آمار زندانی سیاسی و امنیتی بالاست؛ این زندانیان باز هم زیر یک درصد را تشکیل می دهند. بنابراین ‏مشکلات پس از زندان یک مسئله‌ی عمومی و اعم از زندانیان سیاسی و عادی است. در مورد زندانیان عادی البته به مراتب ‏پیامدهای زندان چه در دوره حبس و چه پس از حبس شدیدتر و مخرب‌تر است. مسائلی مانند بی‌اعتمادی و طرد اجتماعی اموری ‏هستند که برای آن اکثریت بیشتر مطرح است. درباره زندانیان سیاسی و عادی بخشی از مسائل مشترک هستند و بخشی هم ‏غیرمشترک هستند‎.‎
در کتاب «دنیای بسته: جامعه شناسی و روانشناسی زندان از درون»، فصلی درباره مشکلات روحی، فردی، خانوادگی و اجتماعی ‏زندانیان و ضرورت جدی گرفتن نهادی به نام مرکز مراقبت‌های پس از خروج نوشته‌ام. در همه جای دنیا مرکزی به نام «مرکز ‏مراقبت‌های پس از خروج» وجود دارد و یکی از کارهای آن حمایت شغلی و کمک به بازگشت به رندگی عادی و یکی هم ‏مشاوره‌های روانشناسی است. معمولاً تا مدت‌ها پس از آزادی از زندان، مشکلات روحی را به‌عنوان ادامه‌ی زندان تلقی می‌کنند و ‏افراد را تحت مراقبت و درمان قرار می‌دهند. اما در ایران با وجود مرکزی به همین نام «مرکز مراقبت‌های پس از خروج» عملاً ‏در تمام این سالها ما ندیده‌ایم که در مورد زندانیان پس از خروج کاری انجام دهند. به دلیل آن‌که به همه مسائل انسانی کاملا فیزیکی ‏نگاه می‌شود. تصور می‌کنند همین که فردی آزاد شد دیگر مشکلات دوره‌ی حبس تمام شده و همه چیز عوض شده، بله یک اتفاق ‏بزرگی افتاده و دنیای او دگرگون شده است. زندانی از آن سوی دیوار به این سو می‌آید اما آثاری که از آنجا با خود آورده تا مدت‌ها ‏ادامه دارد. درست مانند این است که فردی را در جایی برده باشند و زخمی کنند و بعد بیرون به حال خودش رها کنند و هیچ ‏مراقبتی هم وجود نداشته باشد. اطرافیان هم به دلیل اینکه این زخم‌ها و دردها آشکار نیست متوجه آن نمی‌شوند‎.‎
چند سال پیش خانمی بعد از آنکه چند سال زیر حکم قصاص بود از زندان آزاد شد. به همراه همسرم به خانه‌شان رفتیم. همه‌ی آنها ‏خیلی خوشحال بودند ولی به آنها گفتیم که این چند روز اول همگی خوشحال هستید اما مشکلات شما بعد از این شروع می‌شود. از ‏یک طرف به خانواده گفتم که فرزند شما تا مدت‌ها حتی در خانه هم که هست خواب زندان می‌بیند یعنی از لحاظ روحی و روانی ‏دچار یک تضاد است و روانش بین زندان و آزادی گیر افتاده و تا مدت‌ها آستانه تحریکی‌اش پایین است‎.‎
ممکن است شما خواسته‌هایی عادی را مطرح ‌کنید اما برای او که هنوز زندگی‌اش عادی نشده است و شما فقط جسم او را آزاد ‏می‌بینید؛ او مثل شما می‌خورد و می‌خوابد ولی از تلاطمات روحی و پنهان او بی‌خبر هستید. به همین جهت در مقابل این ‏خواسته‌های عادی ممکن است واکنش‎هایی غیرمنتظره ببینید. بنابراین شما ممکن است با او برخوردی کنید چون فکر می‌کنید او ‏بداخلاقی می‎کند؛ این در حالی است که این اتفاقات و واکنش‌ها تا مدت‌ها طبیعی است و شما باید کنار آمدن با او را بپذیرید. برای ‏دختر خانم‌های جوان هم توضیح می‌دادیم که شما باید متوجه شرایط جدید خود باشید. در یک جامعه‌ی سنتی با فرهنگ خاصی که ‏دارد طبیعتاً نگاه اطرافیان و همسایگان به شما متفاوت می‌شود، خانواده نسبت به آمد و شدهای شما حساسیت و مراقبت بیشتر و ‏نگرانی‌های تازه‌ای دارند و شما نیز باید آنها را درک کنید. خلاصه با طرح همه‌ی احتمالاتی که برای دو طرف وجود دارد سعی ‏کردیم پیشاپیش آنها را نسبت به آنچه رخ می‌دهد متوجه کنیم و نشان بدهیم که این‌ها طبیعی است و باید سعی کنند با مدارا و تحمل ‏و گفت‌وگو مسئله را حل کنند‎.‎

وزیر آموزش و پرورش هم می‌گوید که از جاهای دیگر ممانعت می‌کنند:
همواره تعداد قابل توجهی از محکومین و زندانیان سیاسی را روزنامه‌نگاران و اهالی رسانه، نویسندگان و دانشجویان تشکیل ‏داده‌اند، مسیر بازگشت به فعالیت‌های گذشته در فضای رسانه‌ای و مطبوعات، انتشار کتاب و بازگشت به دانشگاه تا چه اندازه ‏هموار است؟

علاوه بر مشکلات زندانیان پس از آزادی که در همه جای دنیا نیز وجود دارد؛ اما در کشور ما مشکلات دیگری هم بر آن افزوده ‏شده است. مثلاً افراد زیادی سراغ دارم که پس از آزادی اگر دانشجو بوده امکان ادامه تحصیل را از دست داده‌اند و اگر شاغل بوده‌ ‏شغلش را از دست داده است. حتی فردی که در بخش خصوصی مثلا در یک بنگاه معاملات ملکی شاغل بوده بعد از آزادی دیگر ‏او را نپذیرفته‌اند و گفته‌اند که فردی جایگزین شده است؛ ولی دلیل اصلی آن بوده که حساسیت سیاسی نسبت به او باعث ایجاد ‏مشکلاتی در کارشان می‌شود. یا همین حالا یکی از معلمانی که به تازگی آزاد شده هنوز نتوانسته سر کار خودش برگردد. حتی ‏وزیر آموزش و پرورش هم می‌گوید که از جاهای دیگر ممانعت می‌کنند؛ اما نیروهایی که از این امر ممانعت می‌کنند به هیچ وجه ‏از نظر قانونی چنین صلاحیتی را ندارند‎.‎‏ این در حالی است که حتی قبل از انقلاب هم ما چنین مشکلی را نداشتیم. بودند افرادی ‏که به عنوان محکومان سیاسی وقتی از زندان آزاد می‌شدند اگر دانشجو بودند به راحتی به درس‌شان برمی‌گشتند. آقای کروبی یک ‏بار در اعتراض به ستاره‌دار کردن دانشجویان گفتند که من [پیش از انقلاب] بعد از چند سال از زندان آزاد شدم و در دانشکده ‏الهیات به تحصیل خود ادامه دادم‎.‎
در رژیم گذشته هیچکس را به خاطر زندان از شغلش -با وجود آن که محکوم سیاسی و امنیتی بود- منفک نمی‌کردند و بعد از ‏آزادی به راحتی به سر کار خود باز می گشت. ولی متاسفانه چرا حالا می‌خواهند هزینه کار سیاسی را آنقدر بالا ببرند و افراد را از ‏هستی ساقط کنند که کسی دیگر جرات نکند مخالف باشد و با روش‌های غیر قانونی این افراد را سیاست زدایی یا منفعل کنند در ‏حالی که فعالیت سیاسی حق مسلم افراد است. اگر کسی مرتکب جرم شد فقط به اندازه جرمی که انجام داده مجازات می‌شود و هر ‏مجازات دیگری به جز آن‌چه که در حکم دادگاه قید شده غیرقانونی و غیرانسانی است‎.‎
بعضی البته مشکل مضاعف دارند و شرایطی برای‌شان ایجاد می‌شود که زندان با همه‌ی رنج و مصیبتش برایشان بهتر به نظر ‏می‌آید. مثلا آنچه که اخیرا آقای نوید خانجانی نوشته خیلی موجب تاسف است. ‏نوشته است «بعد از دو سال و نیم از آزادی‌ام به من ‏پاسپورت و اجازه خروج از کشور را نمی‌دهند. در ایران هیچ کاری نمی‌توانم انجام دهم و هیچ کسی (دوستان و آشنایان و…) ‏حاضر نیست به من کاری بدهد و جایی استخدامم کنند چون برای منافع‌شان خطر دارم! شاید زندان جای بهتری بود‎.»‎
در دوران شیوع ویروس کرونا، باری دیگر موضوع بهداشت در زندان‌ها مورد توجه قرار گرفت. به صورت کلی آیا می‌توان گفت ‏دوران زندان به خصوص در محکومیت‌های اشاره شده؛ می‌تواند سلامت جسمی و روحی افراد را تا حتی مدت‌ها بعد از آزادی ‏مورد تاثیر قرار دهد؟ تجربه و بررسی شما از این وضعیت چگونه است؟
استرس کرونا برای زندانیان و خانواده‌های زندانیان و حتی زندانبانان بسیار ویرانگرتر از خود کروناست. فقدان امکانات کافی ‏بهداشتی و درمانی در زندان‌ها هم این استرس‌ها را شدیدتر می‌کند‎.‎
البته از انصاف نگذریم که در ایران یک حرکت بسیار ارزشمند صورت گرفت و گفته می‌شود به حدود صد هزار زندانی مرخصی ‏داده شد. نمی‌دانم مرخصی‌ها چقدر طول کشید؛ ولی این اقدام ستودنی بود. طوری که خانم «میشل باشله»، کمیسرعالی حقوق بشر ‏سازمان ملل از اقدام قوه‌قضائیه جمهوری اسلامی ایران استقبال کرده و در بیانیه‌ای ایران را به عنوان کشوری نمونه در زمینه ‏کاهش جمعیت زندان‌ها برای مقابله با شیوع کرونا و تضمین حق سلامتی زندانیان معرفی کرد. البته هیچ‌یک از رسانه‌های فارسی ‏زبان برون مرزی به آن نپرداختند و خبر را بایکوت کردند طوری که انسان شک می‌کند اصل خبر صحت داشته باشد‎.‎
ولی همان رسانه‌ها دیگر مواضع خانم «باشله» را علیه نقض حقوق بشر در ایران با آب و تاب نقل می‌کنند. غرض اینکه گرچه ‏این اقدام شایسته در ایران صورت گرفت اما درباره زندانیان سیاسی و عقیدتی که اتفاقا اولویت دارند چون در قوانین ایران هم میان ‏ارتکاب جرم با انگیزه شرافتمندانه و انگیزه خودخواهانه تفاوت گذاشته می‌شود اما چنین نشد و گویی آن‌ها که انگیزه‌ی شرافتمندانه ‏دارند؛ با قاتلان و تبهکاران فرقی ندارند و مستحق سخت‌گیری بیشتری هستند‎.‎
این در حالی است که طبق اصل ۱۶۸ قانون اساسی و همچنین قوانین عادی میان جرائم سیاسی و عادی تفاوت گذاشته شده و برای ‏جرائم سیاسی امتیازاتی قائل شده است. هرچند درباره برخی مصادیق، اصل مجرمیت شان محل سوال است اما نکته این است که ‏قانون با فرض اثبات مجرمیت، این تفاوت و امتیاز را قائل شده است. در تهران دکتر فرهاد میثمی مبتلا به کرونا بود و هیچ مانع ‏قانونی برای مرخصی او وجود نداشت اما در طول دوران حبس و با وجود مرخصی‌های انبوه در بحران کرونا، به او هیچ ‏مرخصی‌ای داده نشد؛ در حالی که اصل محکومیت او هم قابل دفاع نیست. در آذربایجان دو زندانی مانند عباس لسانی و یوسف ‏کاری که بیماری دارند و آقای لسانی به سبب سن و سال و مشکل کبدی و ریوی بستری شد اما مرخصی به آنها هم ندادند. در این ‏شرایط مسئولان نمی‌دانند چه فشار ویرانگر روانی به خانواده های زندانیان بیمار وارد می‌شود. من درباره محتوای پرونده و ‏ایرادات حقوقی ورود نمی‌کنم و با فرض اینکه این ایرادات وارد نیست، می‌پرسم مگر چه ایرادی دارد که به این دسته از زندانی‌ها ‏هم مانند دیگران فرصت‌های درمانی و بودن با خانواده داده شود؟
اصل ۱۶۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: «رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیات منصفه ‏در محاکم دادگستری صورت می گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیات منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس ‏موازین اسلامی معین می کند‎».

به زندان به چشم مجوز گرین‌کارت نگاه می کردند
بازجو: مهاجرت یا حکم سنگین زندان؟
انصاق نیوز: در طول این سال‌ها بسیار شاهد آن بوده ایم که تعداد قابل توجهی از افراد بعد از اتمام دوره‌ی محکومیت و آزادی از زندان، برای ‏مهاجرت اقدام کرده‌اند، آیا این خواست تماما حاصل سرخوردگی‌های ایجاد شده و این‌گونه مسائل است و یا خواست و انگیزه‌های ‏دیگری از سوی برخی نهادها تاثیرگذار بوده است؟

اصولا در مورد همه کسانی که ترک وطن کرده‌اند نباید حکم واحدی داد. چنان‌که می‌بینیم اسم همه ایرانیان ترک وطن کرده را ‏‏«تبعیدی» گذاشته‌اند در حالی که این ترم‌ها از لحاظ حقوقی تعریف دارد. تبعیدی کسی است که حکومت او را مجبور به اقامت در ‏جایی می‌کند ولی کسی که خودش بخاطر شرایط سخت و فشار می‌گریزد و به کشور دیگری پناهنده می‌شود نامش «پناهنده» است‎.‎
اما بسیاری از پناهندگان نیز اسم خودشان را تبعیدی می‌گذارند. در مورد افراد هم نمی‌توان حکم واحد داد بعضی کاملاً برای ‏مهاجرت و پناهندگی اقدام کرده‌اند. بعضی هم دلایل دیگری دارد. من شخصاً در زندان افرادی را دیده‌ام که مثلاً یکی از آنها پرسید ‏من با توجه به این‌که فقط چهارماه زندان هستم اگر دادگاه تجدیدنظر حکم مرا نقض کند؛ آیا بعداز چهار ماه می‌توانم پناهندگی ‏بگیرم؟ به عبارتی بعضی افراد به دلیل اینکه نه تخصصی و نه توان مالی برای ترک ایران و زندگی در کشور دیگر نداشتند اصلاً ‏به زندان به چشم مجوز گرین‌کارت نگاه می‌کردند. ولی بعضی هم واقعاً آن‌قدر در ایران تحت فشار بودند و مدت‌های مدیدی زندان ‏تحمل کردند که دیگر برایشان ادامه این وضعیت قابل تحمل نبوده است‎.‎
بعضی هم اساسا هیچ مشکلی نداشتند؛ مثل بعضی خبرنگارها که ازطریق لابی با بعضی از رسانه‌های فارسی برون‌مرزی ایران ‏را ترک کردند بدون اینکه هیچ مشکل سیاسی-امنیتی یا پرونده‌ای داشته باشند که موجب سرخوردگی شده باشد. در مواردی هم ‏بعضی افراد وقتی بازداشت شدند توسط بازجویان آنها گفته شده یا از ایران بروند و یا اینکه منتظر حکم سنگین زندان باشند. البته ‏بعضی‌ها به اجبار می‌پذیرفتند و بعضی‌ها نیز نمی‌پذیرفتند. دلایل برای مهاجرت افراد متفاوت است و نمی‌شود درمورد همه آنها ‏حکم واحد داد. هرچند بسیاری از آنها خوش‌تر می‌دارند که حکم واحدی داده شود و دلایل مختلف مکتوم بماند‎.‎

برخی نهادها در مرحله تجدیدنظر برای تایید حکم لابی می‌کنند‎ !‎
از دیگری مشکلات رایج به گفته‌ی افراد، وجود سایه‌ی نیرو های امنیتی، کنترل بر رفت و آمدها و تهدید برای بازداشت‌های مجدد ‏است، آیا وضعیت به همین شکل است؟

این مسئله که مطرح می‌کنید آنقدر زیاد است که دیگر قابل کتمان نیست. من افراد زیادی را دیده‌ام که به دلیل همین وضعیت دچار ‏بحران‌های روحی و مشکلات شدید استرس برای خود و خانواده‌شان شده‌اند؛ به طوری که می‌شود گفت آسیب‌های بیرون از زندان ‏برای آنها کمتر از آسیب‌های زندانی بودن نبوده است؛ شاید عوامل امنیتی با آگاهی از این پیامدها چنین می کنند. هر تماس تلفنی ‏آنها یک موج اضطراب ایجاد کرده و در موارد زیادی این افراد با ما مشورت کرده‌اند که برای رهایی از این بحران چه کنند؟
این مسئله به مشکل بی‌قانونی بازمی‌گردد؛ به لحاظ قانونی ضابطین باید تحت نظر قاضی تحقیقات کنند و مستقل از آن هیچ اختیار ‏دیگری ندارند و بعد از آن که تحت‌نظر قاضی تحقیقات مقدماتی انجام و پرونده به دادگاه ارجاع داده شد، آنها دیگر نباید هیچ سمت ‏و نقشی در پرونده داشته باشند. اما متاسفانه در ایران بازجویان از لحظه‌ی بازداشت تا تشکیل پرونده و صدور حکم و یا در ‏مرحله‌ی تجدیدنظرخواهی از طریق لابی کردن برای تایید حکم و حتی پس از آزادی، متهمان را دنبال می‌کنند و این برخلاف ‏قانون است. جالب این است که این نقش آنها نه تنها در زندگی شهروندان موجب اخلال و اختلال است که در خود سیستم قضایی ‏هم باعث ایجاد اختلال شده و به جز چند قاضی تابع، بقیه قضات احساس مشکل می‌کنند و در نتیجه ازسوی خود مقامات قوه ‏قضاییه نیز مورد اعتراض قرار گرفته است. برای مثال «جعفری دولت‌آبادی» در شروع مسئولیت خود در دادستانی گفت اجازه ‏نمی‌دهم ضابطین برقضات حکومت کنند اما به خاطر ضعف هایی که داشت درست برعکس شد. اخیرا هم آقای رئیسی گفت ‏تشخیص جرم با دادستان و قاضی است و دادستان‌ها نباید تسلیم ضابطین شوند و از نظر آنها تبعیت کنند؛ تیتر یک روزنامه ‏سازندگی شماره شنبه ۲۴ آبان نود و نه از قول آقای رئیسی این بود که تسلیم ضابطان نشوید‎.‎
لینک انصاف نیوز
http://www.ensafnews.com/279753/‎


کانال گفتار های باقی
https://t.me/emadbaghi
اینستاگرام
https://instagram.com/emadeddinbaghi
وبسایت
www.emadbaghi.com
فیس بوک
https://facebook.com/Emadbaqi




 

آخرين مطالب
بايگاني ماهانه - ميلادي
 January 2021 [12]
 December 2020 [10]
 November 2020 [16]
 October 2020 [8]
 September 2020 [13]
 August 2020 [5]
 July 2020 [10]
 June 2020 [9]
 May 2020 [12]
 April 2020 [14]
 March 2020 [13]
 February 2020 [11]
 January 2020 [7]
 December 2019 [7]
 November 2019 [6]
 October 2019 [11]
 September 2019 [10]
 August 2019 [9]
 July 2019 [8]
 June 2019 [5]
 May 2019 [10]
 April 2019 [7]
 March 2019 [8]
 February 2019 [14]
 January 2019 [5]
 December 2018 [12]
 November 2018 [6]
 October 2018 [4]
 September 2018 [6]
 August 2018 [8]
 July 2018 [7]
 June 2018 [8]
 May 2018 [5]
 April 2018 [6]
 March 2018 [8]
 February 2018 [10]
 January 2018 [8]
 December 2017 [7]
 November 2017 [5]
 October 2017 [4]
 September 2017 [4]
 August 2017 [1]
 July 2017 [5]
 June 2017 [2]
 May 2017 [6]
 April 2017 [3]
 March 2017 [2]
 February 2017 [7]
 January 2017 [8]
 December 2016 [2]
 November 2016 [3]
 October 2016 [4]
 September 2016 [1]
 August 2016 [2]
 July 2016 [2]
 June 2016 [4]
 May 2016 [1]
 April 2016 [3]
 February 2016 [1]
 January 2016 [4]
 December 2015 [2]
 November 2015 [4]
 October 2015 [1]
 September 2015 [1]
 August 2015 [6]
 July 2015 [1]
 June 2015 [4]
 May 2015 [3]
 February 2015 [5]
 January 2015 [6]
 November 2014 [5]
 October 2014 [1]
 September 2014 [5]
 August 2014 [1]
 July 2014 [1]
 June 2014 [3]
 May 2014 [2]
 April 2014 [3]
 March 2014 [2]
 February 2014 [2]
 January 2014 [2]
 December 2013 [5]
 November 2013 [4]
 October 2013 [3]
 September 2013 [4]
 August 2013 [5]
 July 2013 [6]
 June 2013 [1]
 May 2013 [1]
 March 2013 [1]
 February 2013 [3]
 January 2013 [2]
 December 2012 [4]
 November 2012 [3]
 October 2012 [4]
 September 2012 [3]
 August 2012 [2]
 July 2012 [5]
 June 2012 [3]
 May 2012 [2]
 April 2012 [3]
 March 2012 [4]
 February 2012 [4]
 November 2011 [1]
 October 2011 [2]
 September 2011 [1]
 July 2011 [4]
 December 2010 [6]
 November 2010 [2]
 October 2010 [3]
 September 2010 [4]
 August 2010 [2]
 July 2010 [1]
 June 2010 [3]
 May 2010 [4]
 April 2010 [5]
 March 2010 [1]
 February 2010 [2]
 January 2010 [1]
 December 2009 [6]
 November 2009 [6]
 October 2009 [11]
 September 2009 [4]
 August 2009 [12]
 July 2009 [6]
 June 2009 [9]
 May 2009 [9]
 April 2009 [6]
 March 2009 [7]
 February 2009 [9]
 January 2009 [9]
 December 2008 [7]
 November 2008 [1]
 October 2008 [1]
 August 2008 [1]
 June 2008 [4]
 April 2008 [6]
 March 2008 [2]
 February 2008 [3]
 January 2008 [1]
 December 2007 [1]
 October 2007 [2]
 September 2007 [9]
 August 2007 [19]
 July 2007 [9]
 June 2007 [13]
 May 2007 [22]
 April 2007 [6]
 March 2007 [7]
 February 2007 [7]
 January 2007 [18]
 December 2006 [5]
 November 2006 [6]
 October 2006 [10]
 September 2006 [7]
 August 2006 [11]
 July 2006 [8]
 June 2006 [16]
 May 2006 [16]
 April 2006 [7]
 March 2006 [16]
 February 2006 [11]
 January 2006 [5]
 December 2005 [17]
 November 2005 [14]
 October 2005 [8]
 September 2005 [13]
 August 2005 [22]
 July 2005 [8]
 June 2005 [17]
 May 2005 [28]
 April 2005 [12]
 March 2005 [13]
 February 2005 [13]
 January 2005 [19]
 December 2004 [16]
 November 2004 [30]
 October 2004 [41]
 September 2004 [15]
 August 2004 [18]
 July 2004 [29]
 June 2004 [25]
 May 2004 [21]
 April 2004 [18]
 March 2004 [12]
 February 2004 [6]
 January 2004 [13]
 December 2003 [24]
 November 2003 [22]
 October 2003 [16]
 September 2003 [11]
 August 2003 [14]
 July 2003 [3]
 June 2003 [2]
 May 2003 [8]
 April 2003 [4]
 March 2003 [6]
 February 2003 [3]
 January 2003 [4]
 November 2002 [12]
تماس
 emad_baghi at hotmail.com
دريافت با اي ميل
:: براي آگاهي از مطالب تازه، آدرس اي ميل خود را در کادر زير وارد نماييد:

اطلاعات جانبي
::  تاکنون 1491 مطلب و 706 نظر در اين سايت منتشر شده است.
:: براي مشاهده آمار بازديدکنندگان سايت مي توانيد را کليک نماييد.
::  نسخه اکس ام ال اين سايت را در اينجا مشاهده نماييد.
:: اين سايت توسط برنامه مووبل تايپ3.121 طراحي و اجرا شده است.
::  کليه حقوق اين سايت بر اساس امتياز Creative Commons  متعلق به عمادالدين باقي است.